Mahmure

Sağlık

Erkek Sağlığı

Diyabet teşhisinde geç kalmayın!

Diyabet teşhisinde geç kalmayın!

45 yaşına gelen herkes hiçbir şikâyeti olmasa da şekerini kontrol ettirmeli

Ağız kuruluğu, sık sık susama, ani kilo alımı veya kaybı, el-ayak uyuşması, karıncalanma diyabetin belirtileri. Ancak diyabet vücutta bu belirtilerden önce başlar. Zamanla ilerler. 45 yaşına gelen herkes hiçbir şikâyeti olmasa da şekerini kontrol ettirmeli.

Diyabet teşhisi kolay ve tedavisi mümkün bir hastalık. Ancak hastalık erken teşhis edilmediği zaman böbrek yetmezliği, kalp krizi, felç gibi sorunlara yol açıyor. Çok su içme, sık idrara çıkma, halsizlik gibi belirtilerden yakınıyorsanız kan şekeri testi yaptırmanızda yarar var.

İstanbul Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kubilay Karşıdağ anlattı:

Diyabet (şeker hastalığı) nedir?

Bir arabanın gitmesi için benzine ihtiyacı vardır, kaloriferin yanması için de mazota veya kömüre. Her organizmanın da enerjiye ihtiyacı vardır ve organizma bu enerjiyi yediğimiz gıdalardaki karbonhidratlardan, yani şekerlerden alır. Şeker denince saf şeker anlaşılmasın, en büyük şeker kaynakları ekmek, pilav, makarna, yoğurt ve meyve gibi gıdalardır. Yediğimiz yemeklerin içindeki şeker, bağırsaklarımızdan kana geçer, kanda en uçtaki hücrelere kadar taşınır, hücre içine girer ve yanarak enerjiye dönüşür.

Kandaki şeker oranı ne yersek yiyelim, belirli bir oranda seyreder. Aç karna damardan alınan kanda şeker hiçbir zaman 100 mg/dl'nin üzerine çıkmaz ve ne yersek yiyelim, yemeğe başladığımızı andan sonraki ikinci saatte 140'ın altına iner. Vücudumuzdaki mükemmel işleyen sistemler bunu harika bir şekilde düzenler. Ama herhangi bir şekilde şeker, hücrenin içeri giremezse, kanda birikmeye başlar, bu rakamların üzerine çıkar ve bizim şeker hastalığı (diyabet) dediğimiz tablo ortaya çıkar.

İnsülin hormonu vücutta ne yapar?

Şekerin hücreden içeri girebilmesi için insülin denilen hormona ihtiyacı vardır. Şeker gelir, hücrenin kapısının önünde bekler. Şeker vücuda girer girmez anında, midemizin hemen arkasında duran ve pankreas denilen bir organımızdan insülin denilen bir hormon salgılanır. İnsülin hücrenin kapısının önünde duran şekerin hücre içine girerek enerjiye dönüşmesini sağlar.

Herhangi bir nedenle insülinin yapım yeri olan pankreas, yeteri kadar insülin çıkaramazsa veya çıkarılan insülin dokular tarafından iyi kullanılamazsa o zaman şeker kanda birikmeye başlar. Yani kişide şeker hastalığı ortaya çıkar.

Şeker hastalığı vücudumuzdaki damarlara nasıl hasar verir?

Bugün elimizdeki insülin başta olmak üzere kullandığımız mükemmel ilaçlar sayesinde hemen hemen hiçbir hastamız sadece şekerin yüksekliğinden yaşamını kaybetmiyor. Bizi korkutan şekerin hafif yüksekken bile atardamarlarda yaptığı hasardır.

Vücutta hemen hemen atardamar olmayan hiçbir organımız yoktur. Gözlerimiz, böbreklerimiz, kalbimiz, beynimiz, cinsel organlarımız, sinirlerimiz... Şeker hastalığı buralardaki en küçük çaplı damardan en büyük çaplı damara kadar bütün atardamarları etkiler. Sonuçta şeker yüksek seyrederse atardamarları bozulan organların yapısı da bozulur. Bu organlarda bozukluk başlar.
Bunun dışında kandaki fazla şeker, bazı dokuların içinde fazla birikince bu organlardaki hasar daha da hızlı seyreder.

Diyabetin damarlarda yaptığı hasarlar damar büyüklüğüne göre ikiye ayrılır: Büyük damarlardaki hasarlar, küçük damarlardaki hasarlar. Büyük damarlarda yaptığı hasar sonucu yüksek tansiyon, kalp krizi, ayak damarlarında tıkanmalar, beyne giden damarlarda tıkanma sonucu ortaya çıkan geçici veya kalıcı felçlerdir.
Küçük damarlarda tıkanma sonucu gelişen sorunlar ise, böbrek yetersizliği, görme sorunları ve sinir sisteminde ortaya çıkan hasarlardır. Ayaklarda ortaya çıkan yaralar ve cinsel sorunlar hem büyük, hem de küçük damarlarda gelişen hasarlar sonucudur.

Unutulmaması gereken çok önemli bir nokta şu: Kan şekeri iyi seyrederse bu sorunların hiçbiri olmaz. Olsa bile çok uzun yıllardan sonra gelişir, gelişse bile çok hafiftir. O nedenle şekerin damarlardaki yaptığı hasarı düşünüp üzülmek ve karamsar olmak yerine, şeker düzeyimizi iyi tuttuğumuz taktirde hiçbir sorunla karşılaşmayacağımız gerçeğine odaklanmalıyız.

Diyabetin belirtileri nelerdir?

Kandaki şeker düzeyi 170-180 mg/dl düzeyini geçmeden bilinen diyabet belirtilerinin hiçbiri görülmez. Ancak belirtilerin görülmediği bu dönemlerde bile önlem alınmazsa hasar sürer. Kan şekeri 170 -180 mg/dl'i geçince çıkan bazı belirtiler şunlar:

* Sık idrara çıkma
* Ani kilo kaybı veya kilo almaya eğilim
* Ağız kuruluğu ve çok su içme
* Açlık duygusunun artması ve çok yeme isteği
* Ciltteki yaraların veya kesiklerin yavaş iyileşmesi
* Kuru ve kaşıntılı bir cilt
* Ellerde ve ayaklarda uyuşma
* Halsizlik ve aşırı yorgunluk
* Ayaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma hissi
* Cinsel sorunlar
* Bulanık görme

Enfeksiyonlar da şeker hastalığı belirtisi olabilir mi?

Vücudumuz her zaman birçok mikropla karşılaşır, ancak bunların hastalık yapabilmesi için en önemli şart direncin düşük olmasıdır. Diyabet kontrol altına alınmazsa, vücudun direncini düşüren bir hastalıktır. Bu nedenle düzensiz seyreden bir şeker hastalığında, basit enfeksiyonlar çok daha sık görülebilir veya daha hasarlı -hızlı seyreder.

Diyabette en çok görülen enfeksiyonlar, idrar yolu enfeksiyonu, cinsel bölgelerde ve ayak parmaklarında -tırnaklarında ortaya çıkan mantar enfeksiyonlarıdır.

Sadece diyabet gibi düşük vücut direnciyle birlikte seyreden hastalıklarda rastlanan nadir görülen mantar enfeksiyonları bazen yaşamı tehdit edici olabilir.

Fazla kiloluysanız şekerinizi ölçtürün
Sinsi başladığı için geç fark edilen tip 2 diyabet, fazla kilolu kişilerde 20 kat daha fazla görülüyor. Yumurtalık kisti, kolesterol ve yüksek tansiyon şikâyeti olanlar da şeker riski altında

Tip 1 diyabetin sebepleri neler?

Vücudumuzda insülin salgılayan pankreastaki minik adacıklardaki beta hücreleridir. Bilemediğimiz bir nedenle vücudumuzun savunmasını sağlayan askerler, günün birinde bu beta hücrelerine karşı tepki göstermeye başlarlar. Normalde vücudun savunmasını sağlayan askerler hiçbir zaman kendi hücrelerine tepki göstermezler. Ama bir andaki kafa karışıklığı ya da bilemediğimiz bir nedenden dolayı bu hücrelerin giderek parçalanmasına yol açar. Parçalanan hücrelerin sayısı artınca bu sefer geride insülin üretecek hücre kalmaz.

Sonuçta vücut insülin üretemez hale gelir ve tip 1 diyabet ortaya çıkar. Aslında bu parçalanma işlemi başlar başlamaz hemen insülin eksikliği ortaya çıkmaz. Geride kalan hücreler mümkün olduğu kadar giden hücrelerin yaptığı işi yerine getirmek için daha fazla çalışmaya başlar. Ama geride kalan hücrelerin toplam miktarı yüzde 20'nin altına inerse o zaman bildiğimiz tip 1 diyabet ortaya çıkar.

Tip 1 diyabeti neler tetikliyor?

Tip 1 diyabet aslında bağışıklık sisteminin yanlış çalışmasıyla ortaya çıkan bir hastalık. Böyle olunca bağışıklığı etkileyecek olan birçok etken de tip 1 diyabetin tetiklenmesine yol açabilir. Tabii "Bağışıklığı bozan her şey direkt tip 1 diyabet yapacaktır" diye bir şey söyleyemeyiz.

Uygun genetik yapının varlığıyla birlikte bilemediğimiz bu etkenler bir araya gelince bağışıklık sisteminde bozulma olur ve tip 1 diyabet ortaya çıkar. Tip 1 diyabetin en büyük tetikleyicisi viral enfeksiyonlardır. Bazı virüslerin kabuk yapısı, pankreastaki insülin üreten hücrelerin yapısına çok benzer. Vücudun savunmasını sağlayan askerler, dışarıdan gelen bu mikroplara karşı tepki gösterdikleri için o bölgeyi gören her yere mutlaka yıkıcı enzimler gönderir.

Aynı bölge pankreasın üzerinde de olduğu için buraya da yıkıcı enzimler gider ve o hücreler giderek parçalanır. Virüs derken tüm virüsleri kastediyorum. Ama en çok suçlanan virüs kabakulaktır. Virüsler dışında stres de tip 1 diyabeti tetikleyebilir.

1699
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.