Mahmure

Sağlık

Çocuk Sağlığı

Televizyon çocukları şişmanlatıyor

Televizyon çocukları şişmanlatıyor

Televizyon karşısında 4 saatten daha fazla kalan çocuklarda obezite daha sık görülüyor.

Obezite nedir?

Obezite (şişmanlık), vücutta depolanan yağ miktarının artmasıdır. Obezite, hipertansiyon, kan yağlarında artış, solunum sistemi hastalıkları, ortopedik problemler, insülin direnci ve şeker hastalığı yanında ağır psikolojik strese yol açması nedeni ile önemli bir sağlık sorunudur.

Son yıllarda çocukluk yaş grubunda obezite sıklığında önemli oranda bir artış kaydedilmektedir. Bunun nedenleri nelerdir?

Erişkin dönemde obez olanların 1/3'ünün çocukluk çağında da obez olduğu bilinmektedir. Araştırmalar ergenlik çağındaki çocukların % 70´inin eğer kilo veremezlerse erişkin yaşta da obez olacağını ortaya koymaktadırlar. Gelişmiş ülkelerde yapılan çalışmalarda erişkinlerin % 33' ünün, çocuk ve ergenlerin ise % 20-27'sinin obez olduğu, son 10 yılda obezitenin 6-11 yaşlarında % 54 oranında, 12-21 yaşlarındaki çocuk ve ergenlerde %64 oranında arttığı bildirilmektedir.

Son yıllarda obezite sıklığındaki artışın asıl önemli nedeninin; endüstriyel gelişme ile birlikte, fiziksel güce dayalı yaşam tarzından hareketsiz yaşam tarzına geçiş ve yoğun kalori içeren besinlerin tüketilmesi olarak görünmektedir. Araştırmalar sonucunda, obezitenin gelişmiş ülkelerde düşük sosyoekonomik düzeylerde olan, gelişmekte olan ülkelerde ise yüksek sosyoekonomik düzeye sahip kişilerde daha sık olduğu gösterilmiştir.

Obez çocukların çoğunda şişmanlığa neden olacak herhangi bir hormonal bozukluk saptanmaz. Şişmanlığın en önemli nedeni, harcanan enerjiden daha fazla enerji alınmasıdır. Bu tip obeziteye "basit obezite" denir. Basit obezitesi olan çocukların boyları da yaşıtlarına göre uzundur. Klinik olarak obezite, kilonun boyun metre cinsinden karesine bölünmesi (kg/m2) ile elde edilen vücut kitle indeksi (VKİ) ile belirlenir. Çocuklarda yaş ve cinse göre hazırlanan VKİ normal eğrileri kullanılarak obez olgular tanımlanır.

Obeziteye hazırlayıcı etmenler nelerdir?

Obeziteden, genetik ve çevresel faktörler sorumludur. Anne ve babanın her ikisi birden obez ise çocuklarında obezite görülme olasılığı %80'dir. Ebeveynlerden sadece biri obez olduğunda, çocuğunun obez olma olasılığı %40'a düşer.

Çocukluk çağı obezitesinde çevresel etmenler içinde, ailenin yaşam tarzı da (yanlış beslenme biçimi ve hareket azlığı) bulunmaktadır. Obezite sıklığı, 4 saatten daha fazla televizyon izleyen çocuklarda, 1 ya da 1 saatten daha az televizyon izleyen çocuklara göre daha yüksek olarak saptanmıştır.

Obezite ve psikolojik etmenler arasında da bir ilişki olduğu kabul edilmektedir. Ebeveyn ile çocuk arasındaki olumsuz ilişkiler, çocuğun ruhsal yapısını etkileyip aşırı yemeye neden olabilmektedir.

Beslenme yanlışlıkları yanında, düşük enerji tüketimi kilo alımı için önemli bir risk faktörüdür. Beslenmenin sıklığının azalması, bir veya iki öğün yemek yeme ve yiyeceklerin yüksek kalori içermesi, karbonhidrat ve yağdan zengin olması kilo alma riskini artırır. Marketlerden alınan; meyve suyu, kola, çikolata, gofret, cips, çerez gibi maddeler, şişmanlığın oluşmasında önemli rol oynar.

Tiroid bezi hastalıkları, böbrek üstü bezi hastalıkları gibi bazı hormonal nedenler ve nadir görülen iştah merkezi ile ilgili genetik bozukluklar da obeziteye sebep olabilir.
Bu nedenle obez olan her çocuğun mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Obezite Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavide temel prensip; alınan enerjinin azaltılıp, harcanan enerjinin artırılmasıdır.
Obezite tedavisi, uzun süren ve sabır isteyen bir iştir. Diyet hazırlanırken, çocuğun büyüme ve günlük aktivitesi göz önüne alınarak, gerekli besin maddelerini içermesine dikkat edilmelidir.
Enerji harcanması için fiziksel aktivite obezite tedavisinde son derece önemlidir. Bu sebeple, diyet tedavisi mutlaka egzersizle beraber yapılmalıdır. Egzersiz programının da kişiye göre düzenlenmesi gereklidir. Başlangıçta, hafif egzersiz programları verilir. Daha sonra egzersizin sıklığı ve şiddeti arttırılır. Günlük egzersiz süresi en az 30 dakika olmalıdır. Yürüyüş, hafif koşu, bisiklete binme, evde aerobik ve dans yapılabilecek basit egzersiz türleridir.

Çocukluk çağı obezitesinde, bazı özel koşullar; örneğin, insülin direnci varlığı dışında ilaç tedavisi önerilmemektedir. Çocuğun obezite tedavisinde başarılı olabilmesi için gerek yeme şeklini, gerekse fiziksel aktivitelerini bir davranış biçimi ve hayat tarzı haline getirmesi gerekmektedir. Hızlı verilen kilo, hızla geri alınır. Bu konuda ailenin desteği çok önemlidir. Ailenin hayal kırıklığına uğramaması, sabırlı olması ve çocuğu yönlendirmesi ve desteklemesi gerekmektedir.

Prof. Dr. Serap Semiz
862
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.