Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

AIDS'le dans etmek

AIDS'le dans etmek

Kara kıta Afrika, AIDS pandemisinin çıkış noktası. Kıtadaki birçok ülkede hastalık nüfusun üçte birini, kimilerinde ise neredeyse yarısını etkiliyor.

Ayşegül Aydoğan - Uganda

Afrika, kıtalararası AIDS salgınının çıkış noktası. Hâlâ birçok ülkede hastalık nüfusun üçte birini, kimilerinde ise neredeyse yarısını etkiliyor. AIDS, kıtanın açlık, fakirlik gibi bilinen sıkıntılarına eşlik eden en büyük sorunu.

Afrika'da durum dramatik. Ama buna rağmen güzel örnekleri görmek de mümkün... Ücretsiz ilaç dağıtımı, eğitimle bilinçlendirme çalışmaları derken bugün Afrika'nın birçok ülkesinde yüz güldürücü sonuçlar elde ediliyor. Başarılı uygulamaların yavaş yavaş meyvelerini verdiği ülkelerden biri de Uganda.

Ücretsiz ilaç
Pfizer, Afrika'da AIDS'in görülme sıklığı yüzde 1'in üstünde olan 23 ülkede 'Diflucan' programını yürüterek ücretsiz ilaç dağıtıyor. Bugüne kadar 100 binden fazla hastanın bu tedaviden yarar gördüğü bildiriliyor. Pfizer'in yaptığı ilaç yardımı bugüne kadar 4 milyon dozu buluyor. Özellikle ilerlemiş dönemdeki AIDS hastalarında görülen iki fırsatçı enfeksiyondan, hastaların yüzde 20 - 40'ında oluşan 'esophageal candidiasis' ve yüzde 10'unda görülen 'cryptococcal menenjit', bu ilaçla kontrol altına alınıyor. Bu programla iki fırsatçı enfeksiyona yakalanma ve bunlara bağlı ölüm oranları düşüyor, hastaların yaşam kalitesi ve süresi artıyor.

Korunmaya teşvik
Uganda, 'Diflucan' programının başarıyla yürütüldüğü ülkelerden biri. Nüfusun yüzde 4 - 6'sında görülen AIDS, korunmayı teşvik eden kampanyalarla birlikte kontrol altına alınmaya çalışılıyor. Doktorlar, son yıllarda halkın hastalıkla ilgili daha çok bilgi sahibi olmasıyla prezervatif kullanımının yaygınlaştığını anlatıyor. Pfizer'in Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği açılışı nedeniyle gittiğimiz Uganda'da, AIDS hastalarının nasıl tedavi edildiklerine şahit oluyoruz.

Başkent Kampala'ya 2 saat uzaklıktaki Jinja bölgesindeki Jinja Hospital, Diflucan programının 2002'den beri başarıyla uygulandığı en önemli hastanelerden biri. İlk durağımız olan bu hastanenin enfeksiyon kliniğinin yarısı, AIDS'li hastalara ayrılmış durumda. Burada birçok hastanın tedavi programı sayesinde fırsatçı enfeksiyonlardan korunduğunu öğreniyoruz.

Şarkı söylüyorlar
Mulago Hastanesi içindeki AIDS Destek Organizasyonu'nu (TASO- The AIDS Support Organization) ve birimin ziyaretine gittiğimizde ise programın başarısını bizzat hastalar üzerinde görüyoruz... Burada bizi en çok şaşırtan, Jinja'daki 'yatan' hastaların yerine, 'ayakta' gayet sağlıklı gördüğümüz hastalar oluyor. Törende bizi yerel kıyafetleri ve danslarıyla karşılayan grubun, hastalardan oluştuğunu ilerleyen dakikalarda öğreniyoruz. Dans edip şarkı söyleyen bu hastalar, bilindik AIDS hastaları görüntülerinden çok uzaktı...

Test ve prezervatif
'TASO Drama Grubu' olduğunu öğrendiğimiz bu gruptaki hastalar bizlere, tedavi sayesinde günlük yaşamlarını, prezervatif kullanarak da cinsel hayatlarını devam ettirebildiklerini anlatıyorlar. AIDS'le savaş için hepsinin ortak çağrısı, 2 noktada toplanıyor; AIDS testi yaptırın, prezervatif kullanın...

TASO, drama grubu eğitim toplantılarında yaklaşık 150 bin kişiye yüz yüze ulaşarak deneyimlerini paylaşmış. Felsefeleri 'HIV pozitifle yaşanabilir' mesajını vermekten geçiyor. Zaten tüm çalışmaların amacı, Afrika'daki HIV pozitiflerin yaşamasını sağlamak. TASO, hastalara erken danışma hizmeti, medikal tedavi ve sosyal destek vermeyi içeren bir sisteme sahip.

11 saniyede bir ölüm!
"Hangi savaş her 11 saniyede, bir kişinin ölümüne yol açıyor? Yeryüzünde, hangi hastalık her 6 saniyede bir bulaşıyor?" AIDS'i kısaca ve en iyi bu istatistikler tarif ediyor. 2004 itibariyle dünyada yaklaşık 40 milyon kişi HIV - AIDS'le yaşıyor. Son 20 yılda, 20 milyon kişi AIDS nedeniyle yaşamını yitirdi. Henüz salgının başında olduğumuz, gerekli adımlar atılmazsa 2020 yılına kadar hastalığın en yaygın olduğu 45 ülkede ölü sayısının 68 milyona ulaşacağı belirtiliyor.

14 milyon yetim
AIDS'in özellikle gelişmekte olan ülkelerde yarattığı başlıca sorunlar; işgücü kaybı, sağlık sektörünün çöküşü, yetim sorunu ve demografik değişim olarak gösteriliyor. Öyle ki, bazı Afrika ülkelerinde yaşam süresinin 40'ın altına düştüğü bildiriliyor. Bazı ülkelerin ise nüfuslarının hızla azalması gündemde. Günde ortalama 8 bin kişinin ölümüne neden olan AIDS'in sadece Afrika'da bugün 14 milyon yetimin ortaya çıkmasına yol açtığı biliniyor. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı verilerine göre, bugüne kadar bildirilen AIDS vaka ve taşıyıcılarının sayısı bin 802.
AIDS'in artık yaşam boyu ilaç kullanımını gerektiren kronik hastalığa dönüştüğü üzerinde duruluyor. Ancak bugün için en önemli sorunlardan biri, tedavinin başta Afrika'da olmak üzere, hastalığın hızla arttığı Rusya ile Doğu Avrupa ülkelerinde yetersiz kalması. AIDS taşıyıcılarının - hastalarının yüzde 95'i gelişmekte olan ülkelerde bulunuyor, ancak sadece yüzde 4'ü tedavi alıyor. Gelişmiş ülkelerde 400 bin kişi tedavi alıyor, ölüm sayısı 25 bin. Gelişmekte olan ülkelerde ise 30 bin kişi tedavi alıyor, 2.2 milyon kişi ölüyor.

'Annemi, babamı alıp götürdü'
AIDS testi yaptırma konusunda halkı bilinçlendirme çabası, Uganda'da oldukça yoğun. Özellikle anne adayları, AIDS'in bebeğe geçişi konusunda bilgilendirilip, test yaptırmaya çağırılıyorlar. Caddelerdeki büyük bilbordlarda ise prezervatif kullanımının yaygınlaştırılması için güvenli ilişki sloganlarıyla kondom reklamları yer alıyor. Anne ve babasını AIDS'ten kaybeden çocuklar, Uganda'da AIDS'in karanlık yüzünü gösteren bir başka tabloyu karşımıza çıkarıyor...

Aralarında AIDS hastalarının da bulunduğu, ailesini AIDS'e kurban veren bu çocuklar, eğitim verilen özel yurtlarda kalıyorlar. Sadece Uganda'da AIDS ve AIDS'e bağlı nedenlerle bir milyon çocuğun yetim kaldığı belirtiliyor. Bunların yaklaşık 150 bini ise TASO'ya kayıtlı. St. Mugagga'da ziyaret ettiğimiz yetimhanenin duvarında gördüğümüz bir afiş, bu çocukların duygularının küçük bir özetini veriyor. Bir yetimin AIDS'e ithafen yazdığı şiir, "AIDS sen kötüsün" dizeleriyle başlıyor ve şöyle devam ediyor:

AIDS benden aldın, annemi ve babamı ayırdın benden
Kimse beni korumuyor
AIDS sen kötüsün
Senin yüzünden acı çekiyorum
AIDS sen kötüsün
Anne - babalar inanın sizin sevginize ihtiyacımız var...

Toplumların yapısı değişti
Zimbabve'de, erişkinlerin üçte biri, Botsvana'da ise toplumun yüzde 39'u enfekte. Bu ülkelerde 1950'den beri ilk kez ortalama yaşam süresi 40 yaşın altına düştü. Ortalama 5 milyon kişinin HIV taşıdığı Güney Afrika Cumhuriyeti'nde anne adaylarının yüzde 24.5'inde seropozitiflik saptandı.

AIDS, sadece Afrika'da 14 milyon yetimin ortaya çıkmasına yol açtı. Bu sayının 2010'lu yıllarda 20 milyona ulaşacağı hesaplanıyor. İşgücü kaybına yol açan nedenler arasında hastalık yüzde 54'le ilk sırayı alıyor.

'Türkiye'deki rakam pek inandırıcı değil'
AIDS Savaşım Derneği Başkanı Prof. Dr. Selim Badur, günümüzde hastalığın ilk günlerde anlattığı gibi ölümcül bir hastalık olmadığını vurguluyor ve şunları söylüyor: "3 farklı gruptan ilacın birlikte kullanımıyla (üçlü tedavi) AIDS'in ilerlemesi durduruluyor, kandaki virüs miktarı süratle en aza indiriliyor. Aylık tutarı 1200 euro olan ve hastalıktan ölümü hemen tamamen ortadan kaldıran bu tedavi, birdenbire AIDS'i ölümcül bir hastalık olmaktan, yaşam boyu ilaç kullanımını gerektiren bir tür kronik hastalığa dönüştürdü." AIDS'teki artış Batı ülkelerinde azalırken ölümlerin neredeyse ortadan kalktığını anlatan Badur, bunun nedenini de şöyle açıklıyor: "Özellikle erken tanı ve uygun üçlü tedavinin düzenli kullanımı sonucunda ölüm oranları yavaş yavaş azalıyor. Buna karşın Asya'da, Çin, Hindistan ve Rusya'da inanılmaz bir patlama var." Türkiye'deki AIDS taşıyıcı ve hasta sayısının çok inandırıcı olmadığını kaydeden Badur, "Bu sayı Türkiye için çok az. Bunun sonuna 1 sıfır mı 2 sıfır mı ekleyip konuşmak lazım bunu bilemiyoruz" dedi.

Etkinlikler başlıyor
Toplumu "AIDS'in bulaşma ve korunma yollarıyla" ilgili bilgilendirmeyi hedefleyen kampanya, Hilton Convention & Exhibition Center'da bugün Sertab Erener'in de bir konser vereceği gala gecesiyle başlıyor. "Gelecek İçin Hemen Şimdi" sloganıyla yola çıkılan kampanya kapsamında yıl boyunca etkinlikler düzenlenecek. AIDS Savaşım Derneği'nin gerçekleştirdiği konserler dizisinin ikincisi bu akşam Babylon'da. Gecenin geliri AIDS Savaşım Derneği'ne bağışlanacak.
(Milliyet)
679
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.