Mahmure

Sağlık

Kadın Sağlığı

Ahtapot anneler ve çocukları

Ahtapot anneler ve çocukları

"İçgüdüsel demek yanlış olur. Zaten insanda içgüdüler yoktur. Dürtüler vardır. Annelik kadınsı duygulardan biridir"

İnisiyatif alamayan ahtapot annelerin çocuklarında genelde tipik ya da atipik depresif tablolar, kaygı, duygu durum ve uyum bozuklukları görülür.

Çocuk yetiştirmek çok zor bir süreç. Bu dönemde aslında ebeveyn de kendini geliştirmiş olur aslında. Burada en önemli olan şey annenin gelişmeye ne kadar açık olduğu ve kendisini değiştirmeye ne kadar istekli olduğudur. Çoğu anneler işgalcidir. İyi duygularla da olsa bu işgalci anneler baskıcı ve kontrolcü olurlar.

Adeta bir ahtapot gibi çocu sararlar. Bu kuşatıcılık çocukta ne gibi etkiler yapar. Bu süreçten çocuk ne kadar hasar görür? Özgüven zelenmelerini nasıl tamir eder? Kendini gerçekleştirebilir mi? İlişki başlatıp bitirebilir mi? Sosyal çevresi ile iletişimi nasıldır? Akademik başarısı ne durumdur? Buna benzer işgalci ahtapot anneler ve çocukları konusundaki sorularımızı Memory Center Nöropsikiyatri Merkezi'nden Uzman Ergen Psikologu Orhan Gümüşel cevaplandırdı.

- Annelik tamamen içgüdesel midir, yoksa öğrenilmeli midir?

İçgüdüsel demek yanlış olur. Zaten insanda içgüdüler yoktur. Dürtüler vardır. Annelik kadınsı duygulardan biridir. Genetik ve hormonal özellikleri olduğu gibi sosyal rollerin öğrenilmesi içinde de yeri vardır. Çocukluk dönemindeki oyunlardan tutun, yetişkin olana kadar ki gözlemler ve analizlerle de yapılanır. Hatta anne olduktan sonra da öğrenilmeye devam eden bir süreçtir.

- Evlilik içinde aynı şey söylenebilir mi? Ya da evliliği öğrenenler daha sağlıklı annelik yapar diyebilir miyiz?

Kesinlikle diyebiliriz. Çünkü bir taraftan bakıldığında ikisi de öğrenilmiş rollerin başka bir rolle yürüttüğü bir ortaklık ilişkisidir.

- İçgüdüsel annelik yaklaşımı ne gibi hatalar yaptırır?

Ortaklık ilişkisini zedeler bir kere. Karşılıklılık ilkesini tek yönlü bir ilişki düzeyine indirir ve ilişkinin sınırlarını kaybetmesine neden olarak çatışma ortamını oluşturabilir.

- Baskılayıcı ve kontrolcü annelerin temel davranış biçimleri nelerdir?

Baskılayıcı annelerde bir yönetme anlayışı hâkimdir. Çocuğun davranışlarının kendi kurgusu doğrultusunda gerçekleşmesi beklentisi vardır ve bu yönde sıkı bir denetim ve ikaz mekanizması işletir. Kesinlikle inisiyatif bırakmaz. İlişki hem katı hem de tek yönlüdür. Esneme becerisine sahip değildir. Beklentilerinin dışındaki gelişmelere hatta eğilimlere karşı direnç ve mücadele ile yaklaşır.

- Kontrolcü anneler neden kendilerini bundan alıkoymakta zorlanırlar?

Kişilik özelliklerinden kaynaklanır daha çok. Kontrolü kaybetme kaygısı ile hareket ederler. Bu yüzden de çevrelerindeki her şeyi kendi güvenlik alanlarının bir parçası olarak değerlendirir ve öyle davranırlar.

- Bu davranışlarını kendileri bir sorumluluk şeklinde mi algılıyorlar dersiniz?

Böyle de denilebilir. Bir tür görev yönetimi olarak da düşünebilirler. Değişen durumlara uyum sağlamakta zorlandıkları için kendi beklentileri doğrultusunda stabil bir ortam yaratma çabasında olabilirler.

- Ahtapot anneler ile baskılayıcı ve kontrolcü annelerin temel davranışları aynı mıdır?

Çocuklarının inisiyatif alanlarına müdahaleler benzerlikler gösterse de işgalin ortaya çıkış nedeni farklılıklar gösterir. Ahtapot annelerde temelde yatan güvensizlik kaygısı karşıdakini koruma baskıcı annelerde ise kendi benliğini koruma şeklinde gelişebilir. Ahtapot anneler davranış olarak kendisini çocuğun güvenlik çemberi içinde bir role sokarken baskıcı annelerde çocuk annenin güvenlik çemberinde bir figürdür.

- Ahtapot annelerin hangi yaklaşımları çocukları bunaltır?

Sürekli kaygılı hallerinin getirdiği işgal can sıkar. Çocuğun merakla davranmaya eğilimini bloke etmesi çocukta bir engellenme duygusu yaratabilir. Bu da anneyi çocuğun gözünde kendisini engelleyen figür haline ya da hizmetkâr ama her şeye burnunu sokan ve haddini aşan bir hizmetkâr görünümüne sokabilir.

- Ahtapot annelerin aşırı ilgili tavırları çocuğun hangi davranışlarını etkiler?

En başta problem çözme yeteneklerini etkiler. Bu tip anneler çocuğun her probleminde sabredemeyip müdahale ederler. Bu durum da çocuk kendi baş etme ve çözüm mekanizmalarını geliştiremez. Sonrasında ise bir problemle karşılaşıp kendisi çözmek zorunda kaldığında zorluk yaşar. Sonucunda stresli ortamlardan kaçabilir. Özellikle de performans sergilemesi gereken görevlerden uzak durmaya çalışacaktır. Bununla beraber benlik saygısında düşme, genellenmiş güvensizlik, bağımlı kişilik yapısı, kuvvetli anksiyete gibi duygularla baş etmek durumunda kalabilir.

- Çocuk annenin aşırı ilgisini bir kazanım olarak düşünür mü?

Mutlaka düşünür ve bunu kullanır. Özellikle çocukluk döneminde bu ilgi çocuk için bir konfordur ancak ergenlikle beraber can sıkıcı ve kısıtlayıcı bir hal alır. Çocuk bu dönemde annenin ilgisini reddeder ve bunu anneden uzaklaşarak göstermeye çalışır. Bu da anne üzerinde kaygı etkisi yaratır ve daha bir sıkı ilgi ortaya koyar. Çocuk kaçar anne kovalar haline dönüşür yani!

- Peki ahtapot annelerin çocukları bu durumu istismar ederler mi?

Annenin kendisi ile ilgili kaygısını pekala arzularını elde etmenin bir yolu olarak kullanabilir. Anneyi gerip iki arzusunun gerçekleştirmesi arasında tercih yapmak noktasına getirir ve sonuçta anneyi en az iki arzusundan birini gerçekleştirmeye memur eder.

1584
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.