Mahmure

Sağlık

Genel Sağlık

Türkçe işaret dili alfabesi hazır

Türkçe işaret dili alfabesi hazır

Hayatın seslerini duyamayan, birbirleriyle iletişimi işarederle sağlayan Türkiye'deki 250 binin üzerindeki işitme engelli, artık ortak bir alfabeye kavuştu.

Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından hazırlanan Türkçe işaret dili parmak alfabesinin çalışmaları tamamlandı. 7-8 Haziran'da TDK Konferans Salonu'nda düzenlenen 1. Türk İşaret Dili Kurultayı'nda son şekli verilen İşaret Dili Parmak Alfabesi'nde 29 harfin karşılıklarının bulunuyor. Alfabenin 12 Temmuz'da TDK'nın 75. kuruluş yıldönümünde kamuoyuna sunulmasının ardından, 3 yıllık süreç içerisinde işaret dilini farklı lehçelere göre gösteren işaret dili sözlüğü hazırlanacak ve dil bilgisi çalışmaları da tamamlanacak.

'Yörelere göre farklılık gösteriyor'
TDK Başkanı Şükrü Haluk Akalın, Türkiye'de kullanılan işaret dillerinin bulunduğunu, ancak bunların yörelere göre değişiklik gösterdiğini söyledi. Standart bir işaret dilinin olmadığını ifade eden Akalın, 1950'li yıllarda işitme engelliler okullarında işaret dilinin yasaklanmasının bunun sebeplerinden biri olduğunu kaydetti. "İyi niyetli bir yasaklamaydı aslında. İşitme engellilerin teknik, tıbbi araçlarla konuşturulması, onlara konuşmanın öğretilmesi gibi son derece iyi niyetli bir yaklaşımla işaret dili yasaklandı" diyen Akalın, yurtdışında polisler, sağlık görevlileri gibi meslek grupları için ayrı işaret dili el kitapları yayımlandığını, ancak Türkiye'nin bu konuda geri kaldığını belirtti.

Türkiye'de işaret dili konusunda sadece 1995 yılında çıkarılmış çok dar kapsamlı tek bir sözlüğün bulunduğunu anlatan Akalın, Türk işaret dilinin standart hale getirilmesi, sözlüğünün ve dil bilgisinin hazırlanması görevinin Özürlüler Yasası ile Türk Dil Ku-rumu'na verildiğini kaydetti. Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Sosyal Hizmeder ve Çocuk Esirgeme Kurumu ile Milli Eğitim Bakanlığı'nın işbirliği içinde çalışmaları yürüttüğünü aktaran Akalın, bir harf için birkaç farklı işaret yerine, tek bir işaretin benimsenmesinin temel alındığını ifade etti.

'Alfabede kaç harf varsa'
Parmak dili alfabesinde Türk alfabesindeki gibi 29 harfin karşılığının yer alacağını anlatan Akalın, "Sözlükte de dilimizin söz varlığında kaç sözcük varsa o kadar işaret olacak" dedi. Sözlükte kelimelerin belli karşılıklarının olacağını, harflere göre farklı farklı işaretlerin bir araya gelmesiyle işaret dilinin oluşmayacağını aktaran Akalın, "Örneğin, 'araba' derken önce 'a' harfi, sonra 'r' harfi diye olmayacak, bunlar kendi işarederiyle tek bir işarede adlandırılıyor. Kelime grupları ölçümlü hale getirilecek" diye konuştu.

Yaklaşık 3 yıllık bir projeyle Türk işaret dili sözlüğü ve dil bilgisinin yayınlanacağını belirten Akalın, çalışmayı şöyle anlattı: "Derler ya 'işin önce alfabesinden başlayalım', biz de önce alfabesinden başladık. Türkçe işaret dilinin kullanıldığı bölgelerde sözcükler için kullanılan farklı işareder alan araştırmasıyla belirlenecek ve çoğunluğun benimsediği işaret esas alınarak işaret dili sözlüğü hazırlanacak. Bu süreçte işaretler görüntülenecek, kayıdarı tutulacak, sonra alanda yapılan çalışmalar dil bilimciler ve işaret dili uzmanları tarafından bilimsel ortamda değerlendirilecek. Sonunda hem kitap olarak sözlük yayınlanacak, hem de işarederle bu sözcükler canlandırılacak. Hem sanal ortamda kullanımda olacak, hem diskli olarak da üretilecek."

Engellilerin katkıları büyük
Bu sonuca işitme engellilerin katkıları olmadan ulaşmalarının mümkün olmadığına işaret eden Akalın, "İşaret dilini engellilerin yanı sıra, herkesin öğrenmesi yararlı olacak. Türkiye'de 250-300 bin işitme engelli yaşıyor. Onlarla iç içe yaşıyoruz. İşaret dili alfabesindeki temel işarederi hepimizin bilmesi önemli, bu nedenle okullarda da öğretilmelidir" dedi.

Birgün
1946
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.