Mahmure

Sağlık

Genel Sağlık

3 Aralık Dünya Engelliler Günü

3 Aralık Dünya Engelliler Günü

Türkiye Psikiyatri Derneği basın açıklaması 1992 yilinda Birlesmis Milletlerin karari ile 3 Aralik "Uluslararasi Engelliler Günü" olarak kabul edilmis; bu karar, 1993 yili Mart ayında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonunun 1993/29 sayılı bildirisi ile 3 Aralik Gününün tüm dünyada engellilerin topluma kazandırılması ve haklarının "tam ve diger insanlara esit ölçüde" saglanmasi amaci için çalisilmasi gereken bir gün olarak tüm dünyaya duyurulmustur. O zamandan beri 3 Aralık Uluslararasi Engelliler Günü olarak tanınmaktadir.

Güncellenme tarihi: 03.12.2014

Engellilik doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yetkilerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, normal yaşamın gereklerine uyamama olarak tanımlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü gelişmiş ülkelerde nüfusun %10'unu, gelişmekte olan ülkelerde ise %12'sini engellilerin oluşturduğunu kabul etmektedir. Buna göre dünyada yaklaşık 500 Milyon engelli bulunmaktadır. Avrupada fiziksel ve zihinsel engelli sayısı 46 milyondur. Bu rakama hamilelik ve yaşlılık nedeniyle fiziksel kısıtlılık eklendiginde rakam 130 Milyonu bulmaktadır.

Ülkemizde Devlet İstatistikleri Enstitüsü tarafindan 2002 yılında gerçekleştirilen Türkiye Engelliler Araştırması'nın verilerine göre ülkemizdeki engelli nüfusun toplam nüfusa oranı % 12.29 (erkeklerde % 11.10, kadınlarda % 13.45) olarak saptanmıştır. Engelli nüfusun %1.25'ini ortopedik engelliler, %0.38'ini dil ve konusma engelliler, %0.60'ini görme engelliler, %0.37'sini işitme engelliler, %0. 48'ini zihinsel engelliler oluşturmaktadır. Kişinin çalışma kapasitesi ve fonksiyonlarının engellenmesine neden olan, sürekli bakım ve tedavi gerektiren süregen hastalıklara bağlı engellilik oranı ise toplam nüfusun yüzde 9.7'sini oluşturmaktadır. Süregen hastalıklar arasında en çok yeti yitimine yol açanlar hastalıkların başında biri ruhsal hastalıklar gelmektedir. Ülkemizde engellilere ilişkin sayısal veriler yetersizdir.



Bu nedenle ancak Dünya Sağlık Örgütünün belirlediği %10'luk orana göre yaklaşık 8.5 milyon engellinin olduğu kabul edilmektedir. Bir ailenin ortalama dört kişiden oluştuğunu öngörürsek engelliliğin, ülkemizde yaklaşık 30 milyon insanı etkilediğini, bunun da ülke nüfusunun %40'ina denk düştüğünü söyleyebiliriz. Ülkemizde zihinsel engelliliğin yaygınlığını gösteren veriler yoktur. Yine Dünya Sağlık örgütünün Yaklaşık 1,5 Milyon kişinin de değişik düzeylerde zihinsel engelli olduğu öngörülmektedir. Engellilik sadece bu sorunu yaşayan kişiyi değil, ailesini ve yakın çevresini de ekonomik, sosyal ve psikolojik olarak etkileyen önemli bir sorundur.

Çocuklarda süregen hastalık, zihinsel veya bedensel engelliliğin olması aileler için oldukça örseleyici ve stres yaratan bir durumdur. Araştırmalar zihinsel veya bedensel engelli çocuğa sahip anne-babalarin (özellikle annelerin) engelli çocuğa sahip olmayan anne-babalara göre daha çok stres altında olduklarını ve anksiyete düzeylerinin daha yüksek oldugunu göstermiştir. Zihinsel veya bedensel Engelli çocuğa sahip olan annelerde bedensel yakınmalar, depresyon ve anksiyete bozukluğu ve alkol bağımlılığı gibi ruhsal bozuklukları daha sık görülmektedir. Engelliliğin nedenleri araştırıldığında, büyük çoğunluğunun kaçınılabilir ve önlenebilir nedenler olduğu görülmektedir. Genetik etkenler, akraba evliliği, gebelik sırasında yaşanan sorunlar (hastalıklar, ilaç kullanımı, radyasyona maruz kalmak, alkol ve madde ve madde kullanımı, beslenme bozuklukları) gibi sorunlar tümü önlenebilir süreçlerdir.

Doğum sonrasında kazalar, insan eliyle bilerek yada kaza sonucu olusan psikososyal travmalar, doğal felaketler engelliliğe yol açmaktadır. Engelliliğin bir yazgı olmadığı, geliştirilecek sosyal politikalar ve her alanda korucu-önleyici uygulamalari içeren düzenlemelerle önlenecegi açıktır. Ülkemizde son yıllarda okuma-yazma bilmeyen nüfusun azaltılması konusunda ve eğitim düzeyinin yükseltilmesi konusunda oldukça önemli aşamalar kat edilmiştir. Ancak genel nüfusun göstergeleriyle engelli nüfusun göstergeleri arasında çok büyük uçurumlar vardır. Genel nüfusta okuma yazma bilmeyenlerin oranı yaklaşık %12.9' dir. Bu oran engellilerde yaklaşık %36, süregen hastalığı olanlarda yaklaşık %25'dir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda engelliliğin yaygınlaşmasında yoksulluğun doğrudan etkisi olduğu gösterilmiştir. Yoksulluk, engelliliğin hem nedeni hem de sonucudur. Yapılan araştırmalar, dünyanın her yerinde engellilerin çok büyük çoğunlugunun toplumun yoksul kesimlerinden geldiğini, Ayrıca engellilik işsizligi de yol açarak bu bireylerin toplumsal yaşamla bütünlşmesini ve kendine yeterliğini sağlamasını, ardından üretken bir birey olarak yaşamını sürdürmesini engellemektedir.

Eğitim sisteminin, engellileri dışlayan bir anlayışını içermesi, engelli bireylerin esenlendirilmesi (rehabilitasyon) ilişkin gereksinimlerin yeterince karşılanamaması da engellilerin toplumla bütünlşstirilmesinin önündeki en büyük engellerden birisidir. Özellikle çalışma yaşamında engellilere yönelik ayrımcılık yapılmaktadır. Engellilerin işgücüne katılmaları ile ilgili verilere bakıldığında yaklaşık %80'inin işgücüne dahil olmadığı, yaşamlarını sürdürmek için başkalarının desteğine muhtaç oldukları ancak % 19'unun çalışarak kendi geçimlerini sağlayabilir durumda olduğu görülmektedir. Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel engelli olanların yaklaşık %52'sinin, süregen hastalığı olanakları ise yaklaşık % 36'sinin sosyal güvencesi bulunmamaktadır ve bu durum engellilerin yeterli tedavi ve rehabilitasyon almalarını engellemektedir. Engelliler özellikle toplumun kendisine yönelik olumsuz tutumlardan dolayı kendine içe kapanma, ise yaramama, yetersizlik duygusu, güvensizlik, endise, korku, ümitsizlik gibi duygular yaşayabilirler.



Sonuç olarak etkinliklere katılmama, çekingenlik, yalnız kalma eğilimi gösterebilir, daha çok bireysel etkinliklere yönelebilir ve uyum sorunları yaşayabilirler. Ayrıca yaşadıkları kayıp duygusu, buna ilişkin öfke ve çaresizlik ruhsal sorunların ortaya çıkmasını kolaylaştırma ve daha da pekiştirme gücüne sahiptirler. Tüm bu sorunlar engellilere yönelik geliştirilen sağlık ve sosyal politikalarda dikkat edilmesi gereken konulardır. Ülkemizde engellilere yönelik yapılmış yasal düzenlemeler incelendiğinde; engelliliğin önlenmesi, engellilerin sağlık, eğitim, rehabilitasyon, istihdam, bakım ve sosyal güvenliğine ilişkin sorunlarının çözümü ve engellilerin her bakımdan gelişmelerini ve önlerindeki engelleri kaldırmayı sağlayacak tedbirlerin alındığı görülmektedir. Ancak bunlar yetersizdir.

Ayrıca bu yasal düzenlemelerin yasama geçirilebilmesi için gerekli olan mali kaynak, mali kaynakların dağılımı, yasal düzenlemelerin sağladığı haklara ulaşım ve bu alanda hizmet verenlerin sayı ve nitelik açısından yeterliliği konusunda önemli sorunlar bulunmaktaıir. •? Gerek kamu gerekse özel binaların çoğunda, giriş, merdiven ve asansörlerin, toplu taşıma araçlarının, yol, üst geçit ve kaldırımların bedensel engellilerin yaşamını kolaylaştıracak düzenlemelerden yoksun olduğu,. •?Zihinsel engellileri için düzenlenen eğitim koşullarinin okul, sınıf, öğretmen sayı ve kalitesinin gereksinimi karşılamaktan uzak olduğu , •?Süregen psikiyatrik hastalıkları olan kişilerin çalışma, bakım, barınma ve tedavi takibi gibi gereksinimlerinin yeterli karşılanmaktan uzak olduğu, Bu nedenle engellilerin insanı koşullarda ve ayrımcılığa maruz kalmadıkları bir yaşama ulaşmalarını sağlamak için geliştirilmiş yasal düzenlemelerin ve yasal düzenlemelere uygun kurumsal yapıların en kısa zamanda oluşturulmasını, buna ilişkin sosyal politikalarin geliştirilmesini, kamusal bir hizmet olarak yaşama geçirilmesini, bu alana ayrılan bütçenin yeterli düzeye getirilmesini talep ediyoruz.

2608
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.