Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Türkü gerçeğe uydu

Türkü gerçeğe uydu

'Manda Yuva Yapmış Söğüt Dalına' türküsünün şifreleri çözüldü! İTÜ'lü akademisyenin çalışmasına göre, türküde anlatılanlar gerçeklere uygun.

Türküye hakkı verildi. 'Türkü sözlerinin anlamsızlığının' somut bir kanıtı olarak gösterilen 'Manda Yuva Yapmış Söğüt Dalına' türküsünü satır satır çözümleyen akademisyen İrfan Kurt, ozanın hiciv sanatının çok güzel örneğini sunduğu sonucuna vardı.

"Manda yuva yapmış söğüt dalına, aman aman/ yavrusunu sinek kapmış gördün mü?/ Amanin yandım/Amanin amanin amanin yandım/Tiridine tiridine tiridine bandım/Bedava mı sandın para verdim aldım/Of-of/ Sabahleyin erken çifte giderken aman aman/Öküzüm torbadan düştü gördün mü?/Amanin yandım/Of-of/Sabah ezanını okurken-aman aman/Müezzin minareden uçtu gördün mü?/Amanin yandım" şeklinde sözleri olan ünlü türkü, İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı sanatçı öğretim görevlisi Kurt'un 'Halk Kültüründe Hiciv ve Manda Yuva Yapmış Söğüt Dalına Gerçeği' başlıklı makalesinde satır satır incelendi.

İşte meali
İrfan Kurt, Kastamonu'nun Tosya ilçesinden derlenen türkünün sözlerini şöyle yorumladı:
"Tosya, pirinciyle ünlüdür. Çeltik tarlalarının sürülmesinde kullanılan manda, yazın sıcağında göletlere yatarak az kıllı olan derisini hem serinletmek hem sineklerden korumak için çamura bular. Bunun için de salkımsöğütlerin suya uzanan dalları üzerine ve gölgesine yatar. Mandanın söğüt dalına yuva yapması budur.

Yörede 'kapmak' sözü, ısırmak anlamında da kullanılır. 'Yavrusunu sinek kapması' da yavrunun sinek tarafından ısırılmasıdır. 'Gördün mü?' sözcüğüyle devam edip akıl almaz olayların olduğunu vurgulayıp alay etmek amacı taşınıyor.

'Öküzün torbadan düşmesi', öküzlerin hem yemlenmesi, ekine zarar vermemesi, hem zaman kazanmak için boyunlarına takılan yem torbasının boynundan çıkması, öküzün yemeden içmeden kesilmesidir. Müezzinin minareden uçması da erenlere karışması demektir."

Öğretim görevlisi İrfan Kurt'a göre, ozanların yönetim aleyhine söz söylenmesinin yasaklandığı dönemde, katıldığı eğlencede emrivakiyle türkü söylettirilen ozan, özellikle farklı sözler kullanarak haksızlıklarla dalga geçti. Ozan türkünün bağlantı bölümünde de (tiridine bandım) kendisine eğlencede ikram edilen kuru etmeği hak ettiğini söylüyordu.
(Radikal)
430
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.