Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Temel Reis görev başına!

Temel Reis görev başına!

Türkiye'de 0-5 yaş arası her iki çocuktan birinde demir eksikliğine bağlı anemi var. Sağlık Bakanlığı, anemik bebeklerin yüzde 90'ının tedavisi için 'Demir Gibi Türkiye Projesi' başlattı.

Ispanak yiyerek 'demir gibi' olan çizgi film kahramanı Temel Reis, Türkiye'ye uğramalı. İnanması belki çok güç, ama Türkiye'de 0-5 yaş grubunda her iki çocuktan birinde demir eksikliğine bağlı 'anemi' var. Emzikli annelerde de oran aynı, annelerin yüzde 50'si anemiden mustarip. Okul çağında ise bu oran yüzde 30. Demir eksikliğine bağlı anemi, tüm dünyada son derece yaygın bir sağlık problemi. Dünya çapında 3.5 milyon kişiyi etkiliyor. Bu tablodan hareketle kolları sıvayan Sağlık Bakanlığı, 'Demir Gibi Türkiye Projesi' başlattı. Hedef anemik bebeklerin yüzde 90'ını tedavi ederek hastalığın kontrol altına alınması.

2010 yılına dek sürecek
İstanbul'da en yüksek anemi görülme sıklığı yüzde 75.1 ile 0-24 ay arası çocuklarda saptandı. Diğer yaş gruplarında anemi görülme sıklığı ise yüzde 30'lar civarında seyrediyor. 2004 yılı sonunda değerlendirilecek proje, 2010 yılına kadar sürdürülecek. Projeye göre öncelikle anemi sıklığı hesaplanacak. Ardından beslenme eğitimi, demir desteği verilmesi, viral, bakteriyel ve parazit hastalıklarının kontrolü sağlanacak. Son aşamada da öğünlerde demirli besinlerin zenginleştirilmesi için çalışmalar yapılacak.

Tüm bebeklerin doğumdan sonra hemen emzirilmeye başlatılması, ilk altı ay sadece anne sütü verilmesi, altıncı aydan sonra da uygun ve yeterli miktarlarda ek besinlerle beraber emzirmenin sürdürülmesi sağlanacak. Hamileler, demir yetersizliği konusunda bilgilendirilecek, bebeklere ön tedavi amaçlı demir desteği sağlanacak ve bunların izleme ve değerlendirmesi yapılacak.

1 milyon damla sağlık
'Demir Gibi Türkiye Projesi' kapsamında, her yıl en az 1 milyon bebeğe koruma amaçlı demir desteği sağlanması hedefleniyor. Sosyal güvencesi olan 500 bin çocuğa demir preparatı (demir açısından zengin damla) sosyal güvencesi ile sağlanacak, sosyal güvencesi olmayan 500 bin bebeğe ise damlalar birinci basamak sağlık kuruluşları, yani sağlık ocakları aracılığıyla dağıtılacak.
Süreç içinde her yıl ulaşılan 1 milyon gebeye de demir yetersizliği konusunda bilgi verilecek. Çalışma sırasında anemi olduğu tespit edilen 4-24 aylık bebeklerin tedavisi sağlanacak. 'Demir Gibi Türkiye Projesi'yle anemik bebeklerin yüzde 90'ının tedavi edilmesi, böylece çocuklarda demir yetersizliği görülme oranının yüzde 10'a inmesi amaçlanıyor. 4-12 ay arası tüm bebeklere ön tedavi için damla formunda demir verilecek.

Yorgunum deyip geçme!
Proje için ayrıca 2.5 milyon hasta bilgilendirme broşürü, 800 bin poster ve 2 bin 500 afiş hazırlanacak. 'Çocuklar kansız kalmasın, benizleri solmasın', 'Kansızlık olmasın, anneler solmasın, bebekler ölmesin', 'Anemisiz ve zeki nesil=başarılı gelecek', 'Yorgunum deme, kan ölçümü yaptır' mesajları verilecek. Projenin yürütülebilmesi için 81 ilde il proje koordinasyon kurulları oluşturulacak. Her il kendi planlarını hazırlayacak. 81 ilde 10 bin hekime projeyle ilgili eğitim verilecek.

Üretkenliğin can düşmanı
Demir eksikliği anemisi, özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda olumsuz etkiler yaratıyor, anne ve bebek ölümlerine neden oluyor, tüm yaş gruplarında çalışma kapasitesini sınırlıyor. Anemi, bebek ve çocuklarda büyümeyi etkilediği gibi, enfeksiyonlara karşı direnci de azaltıyor. Bebeklik ve küçük çocukluk döneminde demir eksikliği anemisi, zekâ düzeyini yaklaşık dokuz puan geriletebiliyor. Demir eksikliği olan 2 yaşından küçük çocuklarda uyum ve denge sorunları baş gösteriyor. Daha içe kapanık olan bu çocuklar, anemi nedeniyle çevreyle etkileşime geçemiyor. Anemi kontrol edilemezse yetişkinlerde üretkenliği düşürüyor uzun vadede ülke ekonomisine
ciddi yük getiriyor.

Demirin adresi: Manav
Demir ihtiyacı kişilerin yaşına, cinsiyetine, gebe olup olmamasına bağlı olarak ve tüketilen diyetteki demirin vücutta kullanım oranına göre değişiyor. Bitkisel kaynaklı besinlerden sağlanan demirin vücutta kullanım oranı düşüktür. Et ve ürünleri, hindi, tavuk, balık, karaciğer, yumurta, kurubaklagiller, tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler, pekmez, tahin ve kurutulmuş meyveler demir açısından zengin besinler. C vitamini (turunçgiller, yeşil yapraklı sebzeler, karnabahar, lahana, patates vb), et, balık ve tavuk vücutta demirin kullanımını artırırken; kepekli un ve tam buğday unundan yapılmış ekmek, mayalanırılmadan yapılan ekmek ve kurubaklagiller, çay, kahve, kakao ve mide asidini azaltan ilaçların sürekli tüketilmesi vücutta demirin kullanımını azaltıyor.

Türkiye koşullarında C vitamini kaynağı olan besinler (portakal, mandalina, domates, greyfurt, yeşil biber, yeşil soğan ve tüm yeşil yapraklı sebzeler) düzenli olarak her öğün tüketildiğinde demir kullanımı vücutta artıyor. Türkiye'deki beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak günlük demir ihtiyacı erkeklerde 10 mg., doğurganlık çağındaki kadınlarda 15-18 mg., diğer yaş grubu kadınlarda ise 10 mg.'dır.

Bu belirtilere dikkat!
Demire bağlı aneminin belirtileri şunlar:
  • Yorgunluk ve halsizlik

  • Solunum güçlüğü

  • Baş dönmesi, baş ağrısı

  • Bulanık görme

  • Uykusuzluk

  • Titreme

  • İştahsızlık

  • Deride ve göz kapaklarının iç kısmında solukluk

  • Çarpıntı, kalp genişlemesi

  • Bacaklarda ödem (vücudun deri altında su toplaması)

  • Akciğerlerde ses gelmesi

  • Kaşık tırnak

  • Toprak veya buz yeme isteği.


  • Anemi böyle oluşuyor
    İlk altı ay içinde bebeğin anne sütünden yeterince faydalanmaması, altıncı aydan itibaren ek besinlere başlamaması, hızlı büyümeyle artan demir ihtiyacının karşılanamaması, bebeğin doğuştan demir eksikliği çekmesi, çocuğun yeterince C vitamini, et ve süt alamaması ve çocuk beslenmesinde çayın yer alması, çocuk ve bebeklerde görülen aneminin nedenleri.
    (Radikal)
    328
    dahafazlası
    YORUMLAR
    Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.