Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Şamanizm hayatımızı hala etkiliyor

Şamanizm hayatımızı hala etkiliyor

Türk toplumunda halen etkili olan batıl inançların önemli bölümünün kaynağı, eski Şaman inancından geliyor. Her çağ ve toplumda varlığını sürdüren batıl inançların kökleri, ulusların uzak tarihlerine kadar dayanıyor.

Günlük hayatın parçası haline gelen ve hayatın her aşamasında insanların kaygılarını gidermeye yönelik uygulanan batıl inançlara, düğün, doğum, cenaze gibi sosyal olaylarda sık sık rastlanabiliyor. Bunların yanında batıl inançlar, binlerce yıldır kötü ruh ve etkilerin kovulması için başvurulan yöntemler arasında görüldü. Kimi zaman dinsel bir kimlik kazanarak varlığını sürdüren batıl inançlar, insanların korku ve endişelerini gidermede etkin olurken, dilek ve beklentilerine ulaşmalarının da aracı oldu. Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ali Berat Alptekin, asırlar önce İslamiyet´i seçen Türklerde, eski dinleri Şamanizm´in etkilerinin, kuşaktan kuşağa geçen bir takım adetlerle varlığını sürdürdüğünü söyledi. Halen Anadolu´da, kökü bu dine dayalı batıl inançlara rastlamanın mümkün olduğunu belirten Alptekin, kötü ruhlardan korunmak için evlerin çatılarına kurt ya da at başı koymanın veya at nalı çakmanın bunlar arasında sayılabileceğini ifade etti.

DOĞUM VE ÖLÜMDE ŞAMAN GELENEKLERİ
Doğum ve ölüm seremonilerinin bir parçası olan Şamanizm kökenli inançlara örnekler veren Prof.Dr. Alptekin, şöyle konuştu: "Anne ve bebeğini (albız) denilen hayali kötü varlıktan koruması için yastıklarının altına soğan kabuğu ile bıçak, eğe, makas, çivi gibi metallerin konulması geleneğini bugünde görmek mümkün. Doğum hastanelerine giderken bunlar halen götürülüyor. Anadolu´nun bazı yerlerinde makas ve bıçak gibi demirden yapılan ev aletleri elden alınmaz, bunun soğukluk getireceği düşünülür. Defnedilmeyi bekleyen ölülerin üzerine, şişmesin diye demir parçası konulur. Halbuki bunlar da temelleri Şaman inançlarına dayanan birer adettir." "Kansız kurban" olarak kabul edilen buğday, şeker gibi gıdaların, ölen kişilerin yakınları tarafından mezarlara konulduğunu anlatan Alptekin, düğünlerde bereket getirmesi için gelin ve damadın başına atılan buğday taneleri ile "darısı başına" tabirinin, yine bu inancın yaşayan örnekleri olduğunu dile getirdi. Ali Berat Alptekin, "Eski Türklerde kocası ölen kadınların bir süre ocaklarını yakmadıkları biliniyor. Günümüzde kullanılan (Ocağı sönmeyesice) gibi olumsuzdan olumlu yapılan ifadeler, bu anlayışın anısını sözsel olarak yaşatmaktadır" dedi.

ÇAPUT BAĞLAMA DA ŞAMAN KÖKENLİ
Türk toplumunda Şamanizm´den kalma en yaygın batıl inancın, türbe ve ağaçlara çaput bağlayarak dilekte bulunmak olduğunu vurgulayan Alptekin, ağaçlara eski Türk inanışında zaman zaman kutsal özellikler verildiği, bugün bile bebeklerin kundağına, nazara karşı iğde dalı iliştirildiğini kaydetti. Yağmur yağarken veya ay tutulduğunda teneke çalınması, doğum sırasında bebeğin kolay doğması için bağırarak gürültü yapılması, bebeğin başına kurt postu konması gibi Şaman kökenli çok sayıda adetin yer yer görüldüğünü ifade eden Prof. Dr. Alptekin, bazı hastalıklara iyi geldiği ileri sürülen ve çeşitli isimlerle anılan ocakların da Şaman inanışının uzantısı olduğunu kaydetti. Alptekin, buna örnek olarak 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren´in, bir dönem tatbikat izlemek için gittiği Hatay´da, yılanlardan korunmak için "Yılancı Hacı" ocağında, kendisinin bölgedeki yılanlara karşı efsunlatmasını verdi.

"KENTLERDE DE RASTLANIYOR"
Prof.Dr. Saim Sakaoğlu da, bu tür batıl inançlara ilişkin uygulamalara, sadece kırsal alanlarda değil, kentlerde eğitimli kişilerde de rastlandığını söyledi. Türklerde İslam dini ile Şaman kültürünün izlerinin, çoğu zaman çelişmelerine rağmen, birarada görmenin de mümkün olduğunu belirten Sakaoğlu, "Türk Edebiyatı´nın en bilinen eserlerinden Dede Korkut Masalları´na konu olan olaylarda bir taraftan şarap içilir ve at eti yenirken, öte yandan da Peygamber´e salavat getirildiğini görebiliriz" dedi.
(AA)
405
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.