Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Rüşvet sistemin bir parçası

Rüşvet sistemin bir parçası

TESEV'in yaptığı araştırmada, rüşvetin artık toplumsal sistemin bir parçası olduğunu ortaya çıkardı. En fazla rüşveti trafik polisleri alırken, bunu gümrük izledi. Silahlı Kuvvetleri ise son sırada yer aldı.

Rüşvet ve yolsuzluk üzerine yapılan bir araştırma, rüşvetin Türkiye'de toplumsal yapının ayrılmaz bir parçası haline geldiği gerçeğini ortaya çıkardı.

Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etütler Vakfı (TESEV) tarafından hazırlanan "Yolsuzluk Araştırması Şubat-2001" araştırmasına göre en çok rüşveti trafik polisleri alıyor. Türkiye'deki en güvenilir kurum ise TSK. Milletvekilleri ve siyasi partilere olan güven ise son sırada yeralıyor.

Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyelerinden Fikret Adaman ve Ali Çarkoğlu ile Bilgi Üniversitesi öğretim üyesi Burhan Şenatalar tarafından hazırlanan araştırma, yolsuzlukla ilgili ilginç verileri gözler önüne serdi.

Türkiye genelinde İstanbul, Ankara, İzmir, Balıkesir, Trabzon'un da arasında bulunduğu 17 il merkezinde ve bağlı ilçelerde 3 bin 21 kişi ile görüşülerek gerçekleştirilen araştırma üç aşamalı bir çalışmanın ilk adımını oluşturuyor.

Araştırmaya katılanların yüzde 34'ü, Türkiye'nin çözülmesi gereken en önemli sorunu olarak enflasyon ve hayat pahalığını görüyor. İşsizlik sorunu yüzde 26 ile ikinci, rüşvet ve yolsuzluk ise üçüncü sırada yer alıyor.

Rüşvet tipleri

Araştırmaya göre, yurttaşlar yasalara göre "hakkı olan" bir hizmetten yararlanmak isterken aşırı bürokrasi, iş yükü veya görevlilerin işi yokuşa sürmesi nedeniyle işin yapılmaması veya çok geç yapılması durumu ile karşılaşıyor.

Bu sorunu çözmek amacıyla yurttaş kural dışı bir ödeme yaparak veya hediye vererek, rüşvet ödemek yoluna gidiyor. Bu birinci tür rüşveti oluştururken, hakkı olmayan bir işini yaptırmak amacıyla kural dışı ödeme yaparak veya hediye vererek ödediği rüşvet ise ikinci tip rüşveti oluşturuyor.

Kurumlar arasında rüşvet tiplerinde devlet hastanelerinde yüzde 50 oranında birinci tip, yüzde 19 ikinci tip, yüzde 31 de ikisinin eşit oranında rüşvet olayları yaşanıyor.

Trafik polisinde ise yüzde 32 ile birinci, yüzde 37 ile ikinci tip rüşvet, yüzde 31 ise ikisinin eşit oranında rüşvet olayları yaşanıyor. "İşinizin düştüğü kurumlarda kuraldışı bir ödeme yaptınız veya hediye verdiniz mi?" sorusuna ise araştırmaya katılanların yüzde 23'ü trafik polislerine, yüzde 20'si gümrük, yüzde 13'ü ise trafik polisine rüşvet verdiğini kabul ediyor.

Bu kuraldışı ödeme yapılırken hediye verilmesini açıkça istenip istenilmediğinin sorulduğu araştırmada, ilk ve orta öğretimde bunun açıkça istendiğini belirtenlerin oranı yüzde 68, trafik dışı polis yüzde 67 ile ilk iki sırada, trafik polisleri se yüzde 59 ile üçüncü sırada yer alıyor.

"İşimin yapılmayacağını düşündüğümden bizzat ben verdim" diyenlerin orannı ise mahkemelerde yüzde 40'a, devlat hastanelerinde ise yüzde 42'ye kadar çıkıyor. Ödemelerin ortalama tutarlarına bakıldığında ise bu oranın gümrüklerde 168 milyon, mahkemelerde 156 milyon liraya kadar çıktığı, trafik polisinde ise 15 milyon civarında olduğu görülüyor.

En çok trafik polisi rüşvet alıyor

Kurumlarda rüşvet ve yolsuzluğun yaygınlığı da araştırma kapsamında ele alınırken, bu konuda trafik polisleri ilk sırada bulunuyor.

Trafik polislerinin arasında rüşvetin yaygın olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 74'e kadar çıkarken, bu kurumu Gümrükler yüzde 72 ile izliyor. Vergi daireleri/maliye ise yüzde 67 ile üçüncü sırada, trafik dışı polis yüzde 52 ile altıncı sırada bulunuyor.

Kurumlarda rüşvet ve yolsuzluğun yaygın olduğu düşüncesini beyan eden ancak bunların oranı yüzde 50'yi geçmeyen kurumlar arasında devlet hastaneleri, yüzde 36 ile mahkemeler, yüzde 34 ile ilk ve orta öğretim ve silahlı kuvvetler yüzde 17 ile son sırada yer alıyor.

Yolsuzluk ve mücadelede denk artış

Araştırmada, "Son aylarda trilyonları bulan bazı yolsuzluklar ortaya çıkartılmaktadır. Sizce bu durum, bu tür yolsuzlukların son dönemde arttığını mı, yoksa yolsuzlukla mücadelenin son dönemde geçmişe göre daha ciddi biçimde yürütüldüğünü mü gösteriyor?" şeklindeki soruya, deneklerin yüzde 48'i "hem yolsuzluk, hem de mücadele artıyor" yanıtını verirken, yüzde 32'si "yolsuzluklar artıyor", yüzde 22'si ise ''mücadele artıyor'' dedi.

"Gazete sahiplerinin medya dışı alanlardaki işlerde uğraşması büyük yolsuzlukların ortaya çıkartılmasında engel oluşturuyor mu?" sorusunu ise katılımcıların yaklaşık üçte ikilik bölümü, yani yüzde 62'si "engel oluşturuyor" diye yanıtladı.
389
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.