Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Nobel Barış Ödülü İran'a

Nobel Barış Ödülü İran'a

2003 Nobel Barış Ödülü´ne, insan hakları alanındaki ve demokrasinin geliştirilmesi yönündeki çalışmalarından dolayı İranlı hukukçu Şirin Ebadi layık görüldü.

İranlı insan hakları hukukçusu Şirin Ebadi, 2003 Nobel Barış Ödülü'nü kazandı. Ebadi'nin kocası Cevad Tavassolyan, ödülü muhtemelen eşinin kazandığını dünyaya duyuran ilk kişi oldu. Nobeller arasında sadece Barış Ödülü'nü veren Norveç'in Nobel Komitesi, genelde kazananı, dünyaya ilan etmeden 1 saat önce arıyor. Ebadi'nin kocası Tavassolyan, Norveç Nobel Komitesi'´nin TSİ 11:00 sularında telefonla kendisini aradığını ve eşinin telefonunu sorduğunu duyurdu. Beş üyeden oluşan Norveç Nobel Komitesi'nin Başkanı Geir Lundestad, Ebadi'nin eşini arayınca kazanan aslında 1 saat önceden belli oldu.

İlk kadın yargıç
Norveç parlamentosu Storting'in de tavsiye bildirmesiyle kararını veren Norveç Nobel Barış Ödülü Komitesi'nin seçtiği, İran'ın ilk kadın yargıcı Ebadi, İran İslam Devrimi'nce istifaya zorlanmıştı. 56 yaşındaki Ebadi, çocuk ve kadın haklarındaki çalışmalarıyla tanınıyor.

İran medyası görmezden geliyor
İran'da ulusal yayın yapan medya, insan ve kadın hakları savunucusu hukukçu Şirin Ebadi'nin Nobel Barış Ödülü'nü kazanmasını görmezlikten geliyor. Nobel Barış Ödülü'nü Ebadi'nin kazandığının açıklanmasının üzerinden yaklaşık 1.5 saat geçtiği halde ne İran TV'si, ne devlet radyosu, ne de ulusal haber ajansı İRNA b haberden söz etti.

"Ödül, demokrasi için mücadele eden tüm İranlılarındır"
2003 Nobel Barış Ödülü'nün sahibi İranlı kadın hukukçu Şirin Ebadi, ödülün ülkesinde insan hakları ve demokrasinin gelişmesine yardım edeceğini ümit ettiğini söyledi. Ebadi, Norveç NRK televizyonuna Paris'ten telefonla yaptığı açıklamada, çok mutlu ve onurlu olduğunu belirterek, "Bu benim için, İran'da insan hakları, demokrasi ve özellikle de İran'daki çocuk hakları için çok önemli" diye konuştu.

İnsan hakları savunuculuğu ve demokrasinin geliştirilmesi yönündeki çalışmalarıyla bu yılki barış ödülüne layık görülen Ebadi, Norveç Nobel Komitesi tarafından, "İran İslam Devrimi'nden önce İran'ın ilk kadın yargıcı Ebadi, kadın ve çocuk hakları üzerine yoğunlaşan çalışmaları nedeniyle istifaya zorlandı" ifadeleriyle ve övgüyle tanıtıldı. Ebadi, AFP ajansına açıklamasında da, "Ödülün, demokrasi yönünde mücadele eden tüm İranlılar için olduğunu" belirtti.

Ödülün kendisine verilmesine "şaşırdığını" söyleyen Ebadi, "Ödül, demokrasi için mücadele eden tüm İranlılarındır. Bu ödül hayatımda çok büyük değişiklikler yapmayacak, ancak İran vatandaşları ve insan hakları konusundaki çalışmalarım için çok önemli olacak" dedi.

Hükümet önce memnun oldu sonra yalanladı
İran'daki reformcu hükümet, 2003 Nobel Barış Ödülünün İranlı hukukçu Şirin Ebadi'ye verilmesinden memnun olduğunu açıkladı. Ancak hükümet bu açıklamasını daha sonra geri çekti. Hükümet sözcüsü Abdullah Ramazanzade verdiği demeçte, "Ödülün Ebadi'ye verilmesinden mutlu olduk. Ebadi'nin uzman görüşlerinden daha fazla yararlanabileceğimizi umuyoruz" dedi. Sözcü, "İranlı Müslüman bir kadının, barış uğrundaki çabalarıyla uluslararası toplulukça ödüllendirilmiş olmasından mutluyuz" diye konuştu.

İran'daki reformcu hükümetin sözcüsü Abdullah Ramazanzade, 2003 Nobel Barış Ödülü'nün İranlı hukukçu Şirin Ebadi'ye verilmesinden memnun oldukları şeklindeki resmi açıklamayı geri çekerek, bu açıklamanın kendi "kişisel görüşünü yansıttığını" söyledi. Ramazanzade, daha önceki açıklamasını "hükümet adına değil, kendi kişisel görüşü olarak yaptığını" belirtti.

Nobel'in ölüm yıldönümü anısına
Ödül, diğer dallarda olduğu gibi 10 milyon kron (1.32 milyon dolar). Norveç Nobel Komitesi, liyakat açıklamasında, avukat Ebadi'nin hukukçu olarak tam sağlam temelli bir meslek sahibi ve büyük cesaret yetisine sahip olduğunu vurguladı. Tahran Üniversitesi mezunu Ebadi, İsveçli sanayici ve dinamitin mucidi olarak, bunun olumsuz işlerde kullanılmasından büyük üzüntü duyarak ödül vasiyetini kuran Alfred Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık'ta diğer dallardaki kazananlarla birlikte ödülünü alacak. İlk kez 1901'de verilen Nobel ödülleri, 1833'te doğan Alfred Nobel'in 1896'daki ölümünün yıldönümü 10 Aralık'ta sunuluyor.

Walesa: Papa'ya verilmeliydi
Polonya'nın eski Devlet Başkanı Lech Walesa, 2003 Nobel Barış Ödülü'nün Papa Jean Paul'e verilmesi gerektiğini söyledi. Nobel Barış Ödülü'nü 20 yıl önce alan Walesa, TVN24 televizyonuna yaptığı açıklamada, ödülün İranlı insan hakları hukukçusu Şirin Ebadi´ye verilmesinin "büyük bir hata olduğunu" öne sürerek, "Bu inanılmaz ve şaşırtıcı bir haber. Benim Ebadi'ye karşı kişisel hiçbir sorunum yok, ancak dünyada bu ödülü hak eden biri varsa o da şüphesiz Papa Jean Paul'dür" dedi.

Papa kutlama mesajı gönderecek
Vatikan'dan adını açıklamak istemeyen bir kaynak da Papa 2. Jean Paul'ün, ödülü alan Şirin Ebadi'ye kutlama mesajı göndereceğini belirtti. Aynı kaynak, "Nobel Barış Ödülü'nün bir kadına ve bir Müslüman'a verilmesi memnuniyet vericidir" dedi.

Barış Ödülü alan 11. kadın
Nobel Barış Ödülü'nü bu yıl kazanan avukat Şirin Ebadi, bu ödüle seçilen ilk İranlı ve 11. kadın oldu. Ödülün verilmeye başlandığı 1901'den bu yana barış ödülüne layık görülen kadınların listesi şöyle...
1905- Savaş karşıtı "Silahlarınızı Bırakın" adlı kitabı yazan, Uluslararası Daimi Barış Bürosu'nun fahri başkanı Avusturyalı Barones Bertha Sophie Felicita von Suttner
1931 - Chicago'daki yoksullar için sosyal çalışmalar düzenleyen ve Uluslararası Barış ve Özgürlük Kadın Birliği'nin başkanı olan Amerikalı Jane Addams
1946 - Uluslararası Barış ve Özgürlük Kadın Birliği fahri başkanı Amerikalı Emily Greene Balch
1976 - Kuzey İrlanda'da dini şiddet hareketlerini sona erdirmeyi amaçlayan "Barış İnsanı Toplumu" hareketinin liderleri Betty Williams ve Mairead Corrigan
1979 - Rahibe Teresa
1982 - İsveç silahsızlanma bakanı Alva Myrdal
1991 - Myanmarlı muhalefet lideri Aung San Suu Kyi
1992 - Guatemalalı insan hakları lideri Rigoberta Menchu
1997 - Uluslararası Kara Mayınlarının Yasaklanması Kampanyası koordinatörü Jody Williams

Son yıllarda Barış Ödülü kazananlar
1980 - Arjantinli insan hakları savunucusu Adolfo Perez Esquivel
1981 - BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR)
1982 - İsveç Silahsızlanma Bakanı Alva Myrdal ile Meksikalı diplomat ve eski Dışişleri Bakanı Alfonso Garcia Robles
1983 - Polonya Dayanışma Sendikası lideri Lech Walesa
1984 - Güney Afrika Anglikan Kilisesi Başkanı ve ırkçılıkla mücadelenin önemli ismi Desmond Tutu
1985 - Sovyetler Birliği'nden Yevgeny Chazov ve ABD'den Bernard Lown'un başkanlığındaki Nükleer Savaşı Önleme Uluslararası Hekimler örgütü
1986 - Yahudi yazar ve insan hakları savunucusu Elie Wiesel
1987 - Orta Amerika için barış planının yazarı Kosta Rika Devlet Başkanı Oscar Arias
1988 - BM Barış Gücü askerleri
1989 - Tibet'in sürgündeki ruhani ve siyasi lideri Dalay Lama
1990 - Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov
1991 - Myanmarlı muhalif lider Aung San Suu Kyi
1992 - Guatemalalı yerli hakları savunucusu Rigoberta Menchu
1993 - Güney Afrika Ulusal Kongre lideri Nelson Mandela ve Güney Afrika Devlet Başkanı F.W. de Klerk
1994 - İsrail Başbakanı İzak Rabin, Dışişleri Bakanı Şimon Peres ve Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat
1995 - Antinükleer savunucusu İngiliz Joseph Rotblat ve onun Bilim ve Dünya İlişkileri Pugwash Konferansı Örgütü
1996 - Doğu Timor'da Roma Katolik Piskoposu Carlos Belo ve insan hakları savunucusu Jose Ramos Horta
1997 - Uluslararası Kara Mayınlarının Yasaklanması Kampanyası ve kampanyanın koordinatörü Jody Williams
1998 - Kuzey İrlandalı siyasetçiler John Hume ve David Trimble
1999 - Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütü
2000 - Güney Kore Devlet Başkanı Kim Dae-jung
2001 - BM ve Genel Sekreteri Kofi Annan
2002 - ABD'nin eski başkanı Jimmy Carter

Jüri kimlerden oluşuyor
Norveç Nobel Komitesi, parlamentonun atadığı beş kişiden oluşuyor. Üyeler altı yıllığına seçiliyor, ancak bu süre uzatılabiliyor. Üyeleri parlamento tarafından atansa da parlamentoya karşı sorumlu olmayan komite, parlamentodaki (Storting) güç dengesini yansıtıyor. Komiteye, bağımsızlığı sağlamlaştırmak için 1936'dan beri bakan, 1977'den beri de parlamenter atanmıyor.

Komitenin yeni ve eski üyeleri, parlamenterler, bütün ülkelerin bakanları, bazı uluslararası kuruluşların üyeleri, üniversitelerde hukuk, siyaset bilimleri, tarih ve felsefe öğretmenliği yapan profesörler ve daha önce ödül kazanan isimler üye önerisinde bulunabiliyorlar. Önerilerin 1 şubattan önce sunulması gerekiyor. Aday listesi belli olduktan sonra, komitenin bazı adaylarla ilgili daha ayrıntılı bilgi istemesi halinde, konuyla Nobel Enstitüsü Müdürü Geir Lundestad ilgileniyor.

Yıl içinde birçok kez biraraya gelen komite üyeleri, eylül sonu yada ekim başında, oydaşma yoluyla kararlarını veriyor. Nobel komitesindeki beş üye şunlar...
Ole Danbolt Mjös: 1939 doğumlu. Tromsö üniversitesinde tıp hocası. Bu yıl üye seçildi. Komiteyi başkanlık ediyor.
Berge Ragner Furre: 1937 doğumlu. Oslo üniversitesinde tarih ve ilahiyat profesörü. Bu yıl seçildi.
Sissel Marie Rönbeck: 1950 doğumlu. Eski parlamenter. 1994'ten beri komite üyesi.
İnger-Marie Ytterhorn: 1941 doğumlu. Eski parlamenter. 2000'de üye seçildi.
Kaci Kullmann Five: 1951 doğumlu. Eski parlamenter ve bakan. Bu yıl seçildi.
758
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.