Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Hair'e yeni kesim

Hair'e yeni kesim

60'ların unutulmaz klasiği "Hair" müzikali, 21. yüzyıla uygun güncellemelerle Londra'da sahnelenmeye başlıyor.

"Hair" müzikalinin meşhur olmasının birçok sebebi var, bunların en önemlilerinden biri de çekici, genç insanların bir sahnesinde tamamen çıplak olmaları. İlk sahnelenişinden 38 yıl sonra "Hair" müzikalinin güncellenmiş yeni bir versiyonu 12 Eylül'de Londra Gate Tiyatrosu'nda ön gösterimlere başladı. Yeni Hair'in orijinal Hair'le neredeyse tek ortak noktası, seyircilerin sanat ve özgürlük adına yine sahnede güzel ve çıplak insanlar izleyecek olmaları.

Hair reenkarnasyonunun yönetmeni 26 yaşındaki Amerikalı Daniel Kramer, bu 60'lar fenomenini yeniden sahneye taşımak da onun fikri. İşinin en büyük zorluklarından biri bu kalabalık kastlı ve orkestralı müzikali Gate Tiyatrosu'nun küçük mekânına sığdırmak... Orkestrayla birlikte sahnede 20 kişi var, tiyatronun seyirci kapasitesi ise sadece 65 kişi. Bir diğer sorun da "Aquarius", "Good Morning Starshine" ve "Let the Sunshine in" gibi tamamen 60'ların sonlarıyla ilgili şarkılarla dolu, siyasal naifliği ve çatlaklığıyla ünlenmiş bir müzikalden günümüzde anlam çıkarmaya çalışmak. Yönetmen Kramer, istenmeyen bir savaş, çevresel felaket potansiyeli ve sorunlu bir dünyada kendilerini bulmaya çalışan genç insanlar gibi konularda modern paralellikler kurmakta ise haliyle daha az zorlanmış.

Günümüzde biraz tuhaf gelebilir ama bu "Amerikan kabile aşk-rock müzikali" ilk sahnelendiğinde Batı'da kötü olan her şeye başkaldırıyordu. Vietnam Savaşı, kuşak çatışması, organize din, Kızılderililere yapılan muamele, ırkçılık, çevre kirliliği... Hair bunların yerine cinsel özgürlüğe, mastürbasyona ve LSD'ye inanan bir toplum modeli sunuyordu. Londra, Paris ve Şikago'da insanlar gidişatı protesto etmek için sokaklara dökülürken Manhattan'da bir grup gür saçlı genç, tiyatro izleyicilerine liderlerin onları nasıl cehenneme sürükledikleri hakkında söyledikleri şarkıları dinlemeleri için para ödetiyordu.

"Hair"in konusunu büyük ölçüde şarkıların metinleri oluşturur, olaylar ikinci plandadır: Genç adam büyük şehirde kendini değişen bir toplumdan soyutlanmış hisseder, muhafazakâr ebeveynleri ve güzel ama uçuk arkadaşları tarafından farklı yönlere çekilir, sevgili sorunları vardır ve Vietnam'a çağırılır; "Beyazlar kızıllardan çaldıkları ülkeyi korumak için siyahları sarılarla savaşmaya gönderiyorlar." Hair'le ilgili en önemli şey şuydu: Kimse daha önce hippilerin bu kadar iyi organize olduğunu görmemişti. Hair, Londra'da sahnelendiğinde şov esnasında kendilerini koridorlarda dans etmekten alıkoyamayan seyirciler, bittiğinde kendilerini sahneye atıp "kabile"yle birlikte dans etmişlerdi. O zamanlar 18 yaşında olan Prenses Anne de kalçasını kıvıran seyirciler arasındaydı.

Dört kere doğdu
"Hair"i izlemek erken bir punk rock grubunu izlemek gibiydi: Sert vuruyor ve sizi bir noktaya kadar farklı bir biçime sokuyordu, şovu izledikten sonraki gün dünya farklı görünüyordu.
"Hair" 60'ların sonunda tam dört kez doğdu. İlk önce Ekim 1967'de Anspacher Halk Tiyatrosu'nun ilk oyunu olarak başlayıp kısa bir süre sonra Broadway'deki Cheetah diskotek'e transfer oldu. Burada çok tutulmadı, seyirciye ters gelmişti, yazar, yapımcı, kast ve yönetmen arasında ne yapmaları gerektiği konusunda anlaşmazlıklar vardı, yapımcıya göre "Yönetmen bir hippi değil bir beatnik'ti."

Ama yaratıcı ekip vazgeçmedi. James Rado ve Gerome Ragni (libretto ve şarkı sözleri) ve Galt MacDermot (müzik) yeni şarkılar yazdılar ve yeni yönetmen Tom O'Horgan kastı birleştirici duyarlılık egzersizlerine önem verdi. Hair, 1968 Nisanı'nda vazgeçilen başka bir müzikalin yerine Broadway Biltmore Tiyatrosu'nda başladığında olay oldu. Altı ay sonra Londra'da Lord Chamberlain'in sahne eserlerini sansür yetkisi kaldırıldıktan bir gün sonra sahnelenmeye başladı. Anaakım medya eleştirmenlerinden genel olarak iyi eleştiriler alırken gerçek hippiler ve yeraltı basını çok etkilenmedi ve gerçek punklar yırtık tişörtlerin mağazalarda boy göstermeye başlamasından hiç hoşlanmadılar. Hair, Londra'da oynadığı dört yıl boyunca her geçen ayla birlikte bir tür parodiye dönüşmeye başladı, sonlara doğru otobüsler dolusu gelen turistlere oynayan, dalgaya aldığı kurumlar kadar kurumsallaşmış bir sıradanlığa dönüşmeye yüz tuttu.

"Hair", yine de büyümeye devam etti. İsveç, Meksika, Venezüella ve Japonya'da sahnelendi, soundtrack albümü birçok dilde satışa çıktı. 1979'da Milos Forman tarafından, filme uyarlandı. 1971'de Engin Cezzar'ın rejisiyle Türkiye'de de oynandı.

"Hair" 1993'de Londra'da son olarak Old Vic tiyatrosunda oynandı. Bu güncellenmemiş bir versiyondu ve battı. O yıllarda cinsel özgürlük AIDS anlamına geliyordu. Yapım ekibinden bir kişi Hair'in bu versiyonunun batmasının, kastın "onu anlamayan Thatcher çocuklarından oluşması"na bağladı.

Yönetmen parlak
Yeni "Hair" prodüksiyonunun yönetmeni Daniel Kramer yıldızı erken parlayanlardan. Henüz 26 yaşında ama başarılı bir Woyzeck prodüksiyonundan sonra Gate Tiyatrosu'nun müdür yardımcılığına getirildi. Beş yıldır Britanya'da yaşayan Kramer henüz küçük bir oğlan çocuğuyken "Hair"in şarkılarını dinler ve farklı bir yorumunu sahneye taşımanın hayallerini kurarmış. Birkaç yapımcıya gitmiş ama Hair'in hâlâ güncelliğini koruduğuna başkalarını ikna etmek kolay olmamış. Sonunda Irak Savaşı, Kramer'ın kararını kesinleştirmesine sebep olmuş. "Hair"in Danimarka ve Viyana'daki yeniden yorumlanmalarında büyük hayalkırıklığı yaşayan yazar James Rado ve besteci Galt MacDermot da yoğun çabalardan sonra ikna olmuşlar.

"Hair"in yeni versiyonunda 11 Eylül'e, Kyoto Protokolü'ne, Bush ve Blair'e göndermeler var. Provalar Londra'daki saldırılardan dört gün sonra başladığında bu olaylar da hemen senaryoya dahil edilmiş. Orijinal "Hair"deki Hare Krishna ritüeli Ortadoğu'da barış için bir ayine dönüşüyor. Yeni "Hair" günümüz New York'unda geçiyor. "Kabile"nin mekânı, New York Üniversitesi'ndeki derslerinden sonra joint içip politika ve ilişkilerden konuştukları, duvarı grafitilerle bezeli bir çatı katı. Prozac kullanan yitik genç, ırkçılık, homofobi, şiddet, çevre sorunları, Bush, Rumsfeld ve Condoleezza Rice, kısacası günümüzde insanlığın başına bela olan her şey, yeni "Hair"de sahne alıyor.

"Hair" daha önce hiç başarıyla güncellenemedi. Bu versiyonun tutup tutmayacağını ise Britanyalı müzikal seyircisi belirleyecek. Acaba 1971'de Türkiye'de sahnelenen "Hair" güncellenip burada yine sahneye konulsa ortaya nasıl bir iş çıkardı?
(Radikal)
536
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.