Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Futbol borsaya transfer oluyor

Futbol borsaya transfer oluyor

Borsaya girme planı yapan futbol kulüpleri yatırımcılara da gol attırma peşinde koşuyor.

Futbol, onbinlerce kişiyi stadyumlarda, milyonlarca kişiyi televizyon başında toplayan dünyanın en yaygın kitlesel sporu, şimdi bu gücünü finans fiyasalarına taşıyor.

Başta İngiltere olmak üzere Avrupa'nın birçok ülkesinde borsalarda işlem gören futbol kulüplerinin şirketleri yatırımcılara kazanç sağlıyor.

Türkiye'de de Galatasaray ile başlayan şirketleşme girişimlerinin yanısıra Beşiktaş halka açılan ilk Türk takımı olma yolunda. Bu amaçla bir şirket kurarak girişimler yürüten kulüp, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan (SPK) ön izni aldı bile. Bir aracı kurum ile anlaşan BJK, bahar aylarında borsaya girmeyi planlıyor.

Türkiye için çok futbol kulüplerinin halka açılması çok yeni olsa da Avrupa'da bu konuda bayağı yol katedilmiş durumda. Futbol, birçok sektörü birleştirerek entegre bir endüstri haline geldi.

İletişim devrimi sayesinde futbolun daha geniş kitlelere ulaşması, bütün dünyada görülen markalaşmanın rekabeti güçlendirmesi ve eğlenceye ayrılan zaman ve paranın artmasıyla futbol, insanlar üzerindeki gücünü artırmış; önemli gelirler yaratan ve siyasi yatırım aracı olarak kullanılan bir endüstri halini aldı.

Avrupa'da futbol

Avrupa'da sınırların önemini kaybetmesiyle diğer ülkelerin takımlarına olan ilgi de artmaktadır. Manchester United'ın İngiltere'deki 7 milyon taraftarının dışında Almanya, İtalya, Fransa ve İspanya'da toplam 4 milyon taraftarı daha vardır.

Almanya ve İngiltere'de Barcelona taraftarları, İtalya'da Chelsea taraftarları ve Fransa'da Juventus Turin taraftarları hatırı sayılır topluluklar oluşturmaktadır.

İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya, futbol endüstrisinin en fazla geliştiği ülkelerde, bu ülkelerin futbol takımları inanılması güç cirolara ulaşmışlardır.

Manchester United, Bayern Munich ve Real Madrid'in yıllık gelirleri 100 milyon USD'nin üzerindedir. Önde gelen 20 Avrupa futbol kulübünün yıllık gelirleri toplamı 1,5 milyar USD'yi aşıyor.

Dünya'da Şirketleşme ve Halka Arz Çalışmaları

Futbolcu transfer ücretleri ile birlikte genel giderleri artan kulüpler, gelirlerini artırmak için alternatif kaynak arayışına girmişlerdir. Şirketleşme ve halka arz bu arayışın doğal bir sonucu olarak doğmuş ve kısa sürede bütün dünyadaki kulüpler arasında yaygınlık kazanmıştır.

Transfer ücretlerinin astronomik rakamlara ulaştığı dünya futbol pazarında rekabet edebilecek finansal imkanlara ve esnek yapıya ancak şirketleşme ve halka arz ile ulaşmak mümkün gözükmektedir.

Şirketleşme ile, futbol kulüpleri profesyonel yönetimlere kavuşmuş ve etkin bir şekilde gelir kaynaklarını çoğaltmışlardır. Gelirlerin çeşitlenmesi ve artırılması için gerekli olan futbol takımının iyileştirilmesi, stadyumların kapasitesinin artırılması gibi yatırımlar da halka arzlar ile finanse edilmiştir.

Futbol kulüplerinin şirketleşmesi ve halka arzında diğer sektörlerdeki şirketlerle bir farklılık söz konusu değildir. Şirketleşen futbol kulüpleri gelirlerini, faaliyet ve faaliyet dışı gelirler olarak gruplandırarak ayrıntılı gelir tabloları ve bilançolar oluşturmakta ve bunları yatırımcılara sunmaktadır.

Halka açılan futbol şirketleri bazı yatırımcılar tarafından riskli olarak değerlendirilmektedir. Gerçekten de, gelirlerini sadece futbol takımının saha içi başarısı ile sınırlandıran kulüplerin hisseleri, takımın genel olarak başarısızlığı ya da yıldız bir futbolcunun sakatlanması gibi durumlarda olumsuz olarak etkilenecektir. Fakat, gelir kaynaklarını zenginleştiren kulüplerde, futbol takımının performansı gelirleri çok fazla etkilememekte ve her yıl sürekli artan gelirler elde edilebilmektedir.

Gerçekten de, futbol kulüpleri halka arzdan sağladıkları gelir ile altyapı ve stadyum yatırımları yaparak ve uygun organizasyon yapısını ve profesyonelliği kulübe getirerek düzenli gelir kaynakları yaratmakta ve risklerini azaltmaktadırlar.

Halka Arz Edilen Futbol Şirketleri

Avrupa borsalarında, 39 futbol kulübü işlem görmektedir ve 16 kulüp halka arz edilmek için çalışmalarını sürdürmektedir. Gerek borsada işlem gören futbol kulübü sayısı gerek de bu kulüplerin piyasa büyüklüğü bakımından İngiltere lider ülke konumundadır.

Diğer Avrupa ülkelerinde çok daha az sayıda kulüp halka açılmayı başarabilmiştir. Futbol kulüplerinin halka açılamama sebepleri arasında mevzuatta yer alan boşluklar ve engeller, kulüp üyelerinin yönetim haklarını kaybetme korkusu ve geçmiş yıllarda büyük miktarlarda zarar elde eden kulüplerin yatırımcılar için cazip yatırım araçları olmaması yer almaktadır.

İngiltere

İngiltere, borsada işlem gören 22 futbol kulübü ile futbolun gerçek bir endüstri halini aldığı ülke konumundadır. London Stock Exchange'de işlem gören İngiliz futbol kulüplerin piyasa değeri 22 Ocak 2001 tarihi itibariyle 1,563 milyar sterlin'e ulaşmıştır.

İngiliz yasalarının futbol kulüplerinin şirketleşmesine kolaylık sağlaması, futbolun geniş kitleler tarafından sevilmesi ve futbol şirketlerinin kar etmesi, İngiltere'deki halka açık futbol şirketi sayısının hızla artmasına neden olmuştur. İngiltere'de halka açık futbol şirketleri "Leisure Facilities" sektörü altında toplanmıştır:

1993/94 yılında 241 milyon Sterlin olan Premier Lig takımlarının toplam gelirleri, 2001/02 sezonunda 1,300 milyon Sterlin'e ulaşacaktır.

İngiliz futbol kulüplerinin gelirlerini artırmaları saha içindeki başarıdan ziyade, futbol turizmi, arazi yatırım ve geliştirme, organizasyon düzenleme, merchandising ve sponsorluk gibi değişik alanlarda faaliyet gösterebilme ve alternatif finansman kaynakları yaratabilme kabiliyetlerinden kaynaklanmaktadır.

Futbol endüstrisinde, şirketleşmenin ve halka arzın tartışmasız en başarılı örneği Manchester United kulübüdür. 1991 yılında, 46,9 milyon Sterlin piyasa değeri ile halka açılan Kulüp, halka arz gelirini stadının kapasitesinin artırılmasında ve merchandising gelirlerinin çeşitlendirilmesinde kullanmıştır.

22 Ocak 2001 tarihi itibariyle 563,8 milyon Sterlin piyasa değerine ulaşan Kulüp, 1999/00 futbol sezonunda sadece merchandising aktivitelerinden 36 milyon USD olmak üzere toplam 163 milyon USD gelir elde etmiştir. Bu 1989/90 sezonu gelirlerine göre yüzde 800'lük bir artışa tekabül etmektedir.

Old Trafford Stadı'nda her maçta ortalama 8.000 tabak satan Kulübün Avrupa çapında Manchester United logolu eşyalar satan mağazaları da mevcuttur.

İtalya

Bir çok yıldız oyuncunun top koşturduğu İtalya'da sadece iki kulübün hisse senetleri borsada işlem görmektedir: AS Roma ve Lazio. Halka arz çalışmalarını sürdüren Inter Milan, AC Milan, Bologna, Vicenza ve Udinese ile bu sayının yediye çıkması beklenmektedir.

Halk tarafından çok büyük ilgi gören futbolun ticari gücü İtalya'da çok geç keşfedilmiştir. 1996 yılında 18 büyük kulübün 45 milyar liret olan merchandising gelirleri, tek başına Manchester United'ın 51 milyar liret olan merchandising gelirlerinin altında kalmıştır.

Pahalı oyuncuların transferleri yüzünden bütçelerini kontrol edemeyen önemli İtalyan kulüplerinden 53'ü zarar ederken, sadece 6 kulüp küçük miktarlarda kar etmeyi başarmıştır. İngiliz kulüplerinde %30'lar düzeyinde olan transfer giderlerinin toplam gelirlere oranı, İtalyan kulüplerinde %70'lere kadar çıkmaktadır.

Fakat, son yıllarda İtalyan kulüpleri İngiltere modelini örnek alarak merchandising ve sportif aktiviteleri ticarileştirme çabalarına girmişler ve başarılı olmuşlardır.

ABN Amro'nun tahminlerine göre Ronaldo'nun İnter Milan'a gelişini takip eden ilk üç ayda 50.000 Ronaldo forması satılmış ve büyük bir gelir elde edilmiştir. İtalyan kulüplerinin gelirlerini artırıp bütçelerine çeki düzen vermesiyle, halka açık İtalyan futbol şirket sayısı artacaktır.

Almanya

Altyapıya önem veren Alman kulüpleri, düşük transfer harcamaları sayesinde karlı bir yapıya sahiptir. Bununla birlikte, kulüplerin çok üyeli dernekler tarafından kontrol edilmeleri ve mevzuatın uygun olmaması nedeniyle, yakın zamana kadar hiçbir Alman futbol kulübü halka arz edilememiştir.

Alman Futbol Federasyonu'nun (DFB) Eylül 2000'den itibaren federasyon yapısını değiştirmesiyle, ülkedeki ilk halka arz Borussia Dortmund tarafından 31 Ekim 2000 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Bu arzı, Bayern Munich, Hertha Berlin, Bayer Leverkusen, Wolfsburg, Unterhaching ve Borussia Mönchengladbach halka arzlarının takip etmesi planlanmaktadır.

Hollanda

18 Mart 1900 tarihindeki kuruluşundan itibaren 27 kez Lig, 14 kez kupa, 1 kez Şampiyonlar Ligi, 3 kez Şampiyon Kulüpler Kupası, 1 kez UEFA ve 1 kez Toyota Kupası şampiyonu olan Ajax, Hollanda'nın halka açık tek futbol kulübüdür.

1999 yılı sonu itibariyle Avrupa'nın en büyük bütçesine sahip 8'nci futbol kulübü olan Ajax'ın gelirlerinin önemli bir kısmı ünlü ArenA stadından ve altyapıdan yetişen oyuncuların satışından elde edilmektedir.

51 bin kişilik tribün kapasitesi, kulüp mağazası, müzesi ve lüks restoranı ile ArenA Stadı hem bilet geliri hem de Ajax markalı ürünlerin satılmasından doğan merchandising geliri üretmektedir.

Avrupa'da, altyapıya en fazla önem veren kulüplerden biri AFC Ajax'tır. Altyapı tesisi "De Toekomst"da (Gelecek) bulunan 7 adet doğal çim saha, 1 adet yapay çim saha ve Ajax'ın PAF takımının maçlarını oynadığı küçük bir stadyumda geleceğin yıldızları yetişmektedir.

De Toekoms'da, 8-18 yaş arasında 160 genç futbolcu, bir gün aynı tesislerde top oynamış Johan Cruyff, Johan Neeskens, Frank Rijkaard, Marco van Basten, Edgar Davids, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert, Frank ve Ronald de Boer, Marc Overmars ve Dennis Bergkamp gibi ünlü bir futbolcu olabilmek için haftada 2 adet antrenman ve 2 adet maç yapmaktadır.

Manchester United

Halka arz edilen futbol şirketlerinin hisse senedi fiyatları, alınan galibiyet ve yenilgiler, yapılan yeni medya veya sponsorluk anlaşmaları ve yeni bir yıldız oyuncunun alınması veya kaybedilmesi gibi durumlarda değişebilmektedir.

Alınan sonuçların piyasa fiyatı üzerinde tahmin edilenden çok daha az etkisi olmaktadır. Manchester United 1998/99 sezonunda İngiltere Lig ve Kupa Şampiyonluğu dışında, Bayern Munich'i son dakikada 2-1 yenerek Şampiyonlar Ligi Şampiyonu olmuştur.

Aşağıdaki Grafik'ten de görüldüğü gibi ne Şampiyonlar Ligi'ndeki ne de İngiltere Ligi'nde ki başarıların Manchester United'ın fiyatını etkilemediği görülmektedir.

Lazio

Aynı şekilde, Lazio kulübünün 1999/2000 sezonu Şampiyonlar Ligi'nde, hisse senedi fiyatı ile sportif başarı arasında elde edilen tek korelasyon takımın Valencia'ya çeyrek finalin ilk ayağında 2-5 yenilip yarı final şansını azalttığı zaman ortaya çıkmıştır.

Kulübün yükselme trendi içinde olan hisseleri bir anda yaklaşık %20 düşmüş ve Lazio daha sonraki aylarda İtalya'da Lig ve Kupa Şampiyonu olmasına rağmen bu başarılar fiyat üzerinde artırıcı bir etki yaratmamıştır.

Roma

Roma kulübünün 2000-01 sezonuna hızlı bir giriş yaptıktan sonra Inter Milan'a beklenmedik bir şekilde 2-0 yenilmesi sırasında ortaya çıkmıştır. Sezon başında Batistuta'nın transferi ile birlikte beklentiler ve buna bağlı olarak hisse senedi fiyatı artmıştır.

1 Kasım 2000'deki beklenmedik Inter Milan yenilgisi, gelir beklentilerini etkilememiş ve hisse senedi fiyatı azalmamıştır.

Maç sonuçlarının iyi veya kötü olması, hisse senetlerinin fiyatları üzerinde her zaman ani bir etki yaratmamaktadır.

Yatırımcılar genel olarak şirket hakkında uzun vadeli beklentilere değer vermektedir. Bir futbol kulübü, bu beklentileri gerçekleştiremezse değer kaybetmektedir.

Özellikle, sonuçlardan ziyade gelir beklentileri, hisse senedi fiyatı üzerinde etkili olmaktadır. Lazio'nun sadece yarı finale kalamamaktan dolayı kaybettiği gelir 5 milyon İsviçre Frangı'dır.

Değinilmesi gereken önemli diğer bir konu da sakatlığa bağlı olarak uzun süre takımda yer almayan önemli bir oyuncunun hisse senedi fiyatlarına olan etkisidir.

Emerson, Bayer Leverkunsen'den Roma'ya 18 milyon Euro karşılığında Ağustos 2000'de transfer edildiğinde tüm Roma taraftarları Emerson'u kilit bir oyuncu olarak değerlendirmiştir. Fakat 18 Ağustos günü oynanan bir hazırlık maçında Emerson dizinden sakatlanmış ve iyileşmesinin yaklaşık olarak 8 ay süreceği söylentileri yayılmıştır.

Bu haberin halka açıklanmasının ardından Roma Kulübü'nün hisseleri yaklaşık olarak %4,5 düşmüştür. Bunun sebebi, yatırımcıların Emerson'a kulübün başarısı açısından verdiği önem ve sakatlığının uzun süreceğinin düşünülmesidir.

İleriki günlerde, Roma takımının performansı beklenilen düzeye ulaşmış ve hisse senedi fiyatı eski seviyesine yükselmiştir.

Newcastle United

Benzer bir olay, Newcastle United da gerçekleşmiştir. Takımın en önemli golcüsü Alan Shearer, 26 Eylül 1997'de oynanan bir maçta yan bağlarını koparmış ve sahalardan aylarca uzak kalmıştır.

Aynı dönemde kulüp, tecrübeli bir başka golcüsünün (Les Ferdinand) Tottenham Hotspur'a transfer olacağını açıklamıştır. Bu iki kötü haberin etkiyle £1,24'dan £1,17'a (yaklaşık olarak %6) düşen hisse senedi fiyatı, Newcastle United'ın başarılı sonuçlar almasıyla kısa sürede £1,30 seviyesine yükselmiştir.
538
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.