Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Endişe, içki ve çok çalışma uykusuz bırakıyor

Endişe, içki ve çok çalışma uykusuz bırakıyor

Uykusuz yaşama"nın mümkün olamayacağını söyleyen Doç. Dr. Çelikoğlu'na göre uyku vücudun dinlendiği değil, çalıştığı bir dönem. Sorunlar ise normal uyku yapısının bozulmasıyla başlıyor.

Tıpta "insomnia" olarak bilinen uykusuzluk, her üç kişiden birini etkileyen yaygın bir sorun. Uykusuzluk, tıp dünyasının üzerinde en çok araştırma yaptığı konulardan biri olan uyku ve uyku sorunları arasında önemli bir yere sahip. Özellikle yoğun bir iş ve metropol yaşamının içinde olanların sıkça karşı karşıya geldiği bu "modern çağ hastalığı"yla ilgili sorularımızı Florence Nightingale Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezi Direktörü Doç. Dr. Firuz Çelikoğlu yanıtladı...

Uykusuzlukla yaşamak mümkün mü?
Uyku tüm canlılarda mutlaka olması gereken bir faz, yaşamın bir parçası. Uyku olmazsa insan yaşayamıyor. Uyumayan canlı yok. Yapılan bir deneyde akrep, devamlı uyandırılma yoluyla uyutulmadı. Deney sırasında akrep uykusuzluğa dayanamayarak kendini öldürdü. Farelerde yapılan uykusuzluk deneylerinde ise onların da üç gün sonra öldüğü saptandı. Tıp öğrencilerinde yapılan deneylerde 48 saatlik uykusuzluğun halüsinasyon, konsantrasyon kaybı ve konuşmayı toparlayamamaya yol açtığı saptandı.

Peki uykusuz yaşadığını söyleyen insanlar...
Böyle bir şey yok. Yaşam varsa uyku da var. Ama bildiğiniz, alışılagelmiş standartların dışında oluyor. Kişi gece uyuyamıyor ama kısa da olsa oturduğu yerde yarım saat, bazen bir-iki dakika beyin, yaşaması için gereken uyku yapısını elde etmeye çalışıyor. Ama kişi farkında değil, kendini aktif yaşıyormuş hissediyor.

Uykusuzluk nedir?
Gözümüzü kapattığımız zaman uykuya girememe, uyku sırasında uyanmalar ve tekrar uyuyamama.

Görülme sıklığı nedir?
İnsanların üçte biri uykusuzluk çekiyor. Herkesin hayatının bir döneminde kısa da olsa uykusuzluk olur.

Uykusuzluk vücudu nasıl etkiliyor?
Uyku beynin dinlendiği, sakin geçen bir dönem değil. Aksine tüm vücut sistemlerinin aktif çalıştığı, 90 dakikalık halkalar şeklinde sabaha kadar giden bir süreç. Bu uyku yapısının bozulmasıyla sorun başlar.

Sağlıklı uykuyu nasıl anlarız?
Öncelikle sabah zımba gibi kalkarsınız. Sabah sersem kalkılıyor, gün içinde yorgunluk, uyku hali oluyor, öğleye doğru başınız öne düşüyor, toplantılarda uyumaya başlıyor, araba kullanırken gözünüze ani uyku krizleri geliyorsa gece uykunuz sağlıklı değildir.

Uykuya dalma süresi ne olmalı?
Uykuya dalamama süresini en fazla 30 dakikaya kadar normal kabul ederiz. Bunun üzeri insomnia başlangıcıdır.

Doktora ne zaman başvurmalı?
Eğer bir ay süreyle bu sorun devam ediyorsa doktora gidilmeli. Yoksa kronik hale gelir ki bu en korktuğumuz şey. Ömür boyu süren çok kalıplaşmış ve tedavisi çok güç durumlar ortaya çıkıyor.

Uykusuzluğu neler tetikler?
En önemlisi meslek. Stresli, uzun çalışma hayatının uyku ritimlerini bozması sonucunda ortaya çıkabiliyor. Politikacıların, yoğun büro işi yapanların, aktif gazetecilerin, televizyoncuların meslek hastalığı diyebiliriz. Nöbeti olan polislerde, doktorlarda, yeni bebeği olan annelerde de görülür. Sık seyahat etmek, menopoza girmek diğer nedenler. Körlerde de sık görülüyor, ışık uyku yapısını regüle eden bir faktör. Baharda yüzde şişmeye de yol açan alerji uykuyu bölüyor ve gün boyu aşırı uyku hali ortaya çıkıyor.

Hastalıklarla ilişkisi var mı?
Kronik birçok hastalık uykusuzluk yapabilir. Astımın ilk belirtisidir. Alerji uyku yapısını bozar. Ağrılar, ağrılı hastalıklar, kanser, böbrek yetersizliği neden olabilir.

Peki psikiyatrik hastalıklar?
Depresyon gibi bazı hastalıklar uykuyu çok ciddi etkiler. Depresyonda uyku yapısında derin uyku azalıp parçalanır. Depresyon ve anksiyete tedavisiyle bu durum düzelir.

Çevresel faktörlerin rolü nedir?
Yatılan odanın kalabalık, çok eşyalı, gürültülü, yatağın rahatsız olması uykuyu bozar. Stres en önemlisi. Eşlerden birinin yatakta kitap okuması, horlaması, ışığı açık bırakması da yol açabilir. Alkol uykuyu en çok bozan madde. Kimileri uykuya dalmak için alkol alır. Oysa uyumadan iki saat önce kesilmeli. Önce narkoz gibi sızdırır ama bir saat sonra ani uyanma, uykusuzluk atakları yapar.

Gençlerde de görülüyor mu?
Dersler, sınavlar, gece yaşamı, alkol almak gençlerdeki uykusuzluk nedenleri.

Uyku haplarını ne zaman almalı?
Uykusuzluğun ilk çaresi ilaç değil. Herkese ilaç verilse daha da kötüleşir.

Bize özgü bir yatkınlık var mı?
Endişe, uykusuzluk yapan bir durum. Türk insanı iş kaybı, işsizlik ve işindeki sorunlarla ilgili endişeli. Maddi sorunlar, risk, endişe uykusuzluk nedenlerimiz.

Çalışma hayatı ne kadar etkili?
Çok çalışmak uyku düzenini bozar. Zaten insanın doğasına aykırıdır. Tatiller çok azaldı. Bu, verimi de çok azaltıyor.

Seks uykuya dalmayı sağlar mı?
Kesinlikle. Sağlıklı uyku için önerdiğimiz kurallar içinde.

İdeal uyku süresi nedir?
Genelde ortalama sekiz saat. Bazı kişilere iki veya dört saat bile yeter. Uyku bölünüyorsa 10 saat uyusanız da yetmez.

Uykusuzluğun en önemli sonucu?
Bağışıklık sistemi yetersizliğine yol açarak hastalıklara kolay yakalanır hale geliriz.

"Gençlerde yaygın bir sorun"
Dr. Nalan Kayrak Ertaş (Acıbadem Hastanesi Uyku Merkezi Sorumlusu)
Uykusuzluğun yüzde 70'i psikiyatrik ve psikolojik problemlerden kaynaklanır. Bunlar gündelik gerginlikler ve endişe halinden tutun, depresyon ve şizofreniye kadar gider. Uykusuzluk çeken biri çok gecikmeden bir ay içinde doktora başvurursa tedavisi daha kolay yapılır. Uyku polikliniği, psikiyatri ve nörolojiye başvurulmalı.

Uykuya dalmayı engelleyici hareketler ya da uykuyu bölen, hastanın uyanmasına neden olan ve neden uyandığını bilmemesine yol açan bir faktör de huzursuz bacak sendromu. Bu sorunu genelde hastanın kendisi değil eşi fark eder. Ayaklarında sıçrama, titreme, silkinme tarzında hareketler olur.

Uykusuzlukların çoğunda eğer görüşme sırasında psikolojik bozukluk ortaya çıkarılırsa uyku laboratuvarına gerek yok. Her uykusuzlukta farklı yaklaşım var. Öncelikle sağlıklı uyku kurallarının uygulanması gerekir. İşe yaramazsa nedene (depresyon, huzursuz bacak) yönelik ilaç tedavisine başlanır. Geçici uykusuzluksa uykuya girmeyi kolaylaştıran ve kesintisiz uyku sağlayan ilaçlar kullanılır.

Çok sık gördüğüm bir hasta grubu gençler ve öğrenciler. Sınav dönemlerinde çok geç yatmayı alışkanlık haline getirip uyku fazlarının kayması nedeniyle başvuruyorlar. Sınav dönemlerinde gece uykusuzluklarını 2-3 hafta sürdürmemeye gayret etmeliler. Arada bir gece olabilir ama ertesi gece telafi edilmeli. Yoksa kronik hale gelir.

Uyku hijyeni için bunları yapın
  • Yatmadan iki saat önce bilgisayar ve televizyonun başından kalkın. Televizyon seyrederek uyumaya çalışmayın.


  • Yatak odanızı sade, az eşya bulunan, hafif renklerle donatılan ve sadece yatmak için kullanılan bir oda haline getirin. Müzik seti, televizyon, bilgisayar bulundurmayın.


  • Akşam yağlı yemeklerden kaçının. Mide akşamları mümkün olduğunca boş olmalı. Bisküvi, ballı ılık süt ve pirinçli bir besin de rahatlatıp uykuya dalmayı kolaylaştırır.


  • Uykunuz gelince yatağa gidin. O süreyi geçirdiğinizde uyumanız zorlaşır.


  • Uykunuz gelmiyorsa yatacağım diye kendinizi zorlamayın. Aynı saatte uyumak için eşinizle birbirinize baskı yapmayın.


  • Gözlerinizi kapayıp koyun saymayı bırakın. Kendinizi serbest bırakıp gözlerinizi açın, uykunuz gelmiyorsa kalkıp germe hareketleri yapın, odadan çıkıp dergi okuyun.


  • Nikotin, çay, kahve, alkol uykuyu kaçırdığından akşamları tüketilmemeli.


  • Çok sıcak odada uyumak güçtür. İdeal oda sıcaklığı 18-20 derece olmalı.


  • Ilık duş gevşemeye ve uyumaya yardımcıdır.

  • (Milliyet Pazar)
    573
    dahafazlası
    YORUMLAR
    Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.