Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Beyin ameliyatı 11 bin yıl önce de varmış

Beyin ameliyatı 11 bin yıl önce de varmış

Anadolu'da, cerrahi tarihinin 11 bin yıl öncesine dayandığı bildirildi. Aşıklı Höyük'ten çıkan bir kadın iskeletinin kafa kemiğinde tespit edilen kafa delgi işlemi (trepanasyon), bu cerrahi yönteminin Anadolu'da 11 bin yıl önce kullanıldığını ortaya koydu.

Anestezi konusunda başarılı olan eski Romalılar, "cerrahi dikişler, çıkıkların yerleştirilmesi ve kol-bacak kesme" işlemlerini biliyordu. Eski Romalılar, kemik yaralanmalarını ve kataraktı tedavi edebiliyor, mesane taşlarını çıkarabiliyor, karın cerrahisi ve bağırsaklarla ilgili işlemleri de başarıyla uyguluyordu.

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi tıp tarihi uzmanı Prof. Dr.İlter Uzel, "14. Türk Tarih Kongresi"nde verdiği bildiride, Anadolu'nun cerrahi tarihinde çok önemli bir yeri olduğuna işaret ederek, "Eski Yunan, Roma ve Geç Roma dönemlerinde, Anadolu'da üst düzeyde cerrahi uygulandığını kesin olarak biliyoruz" dedi.

Aksaray yakınlarındaki Aşıklı Höyük'te çıkan bir iskeletinin kafa kemiğinde, kafa delgi operasyonu tespit edildiğini anlatan Prof. Dr. Uzel, "Kesin olmamakla birlikte günümüzden yaklaşık 11 bin yıl öncesine giden bu buluntunun, Anadolu'daki en eski cerrahi işlem olduğunu söyleyebiliriz" dedi. Prof. Dr. Uzel, iskelet buluntularına göre bu dönemde kemik travmalarının da başarıyla tedavi edildiğini ifade etti.

Van'da, Dilkaya'da bulunan Urartu dönemi öncesine ait bir kadın iskeletinde de özel bir delgi yapılmış kafa delgi işlemi belirlendiğini anlatan Prof. Dr. Uzel, ameliyatın başarılı olduğu ve kadının bu operasyondan sonra yaşamını sürdürdüğünün belirlendiğini söyledi. Prof. Dr. Uzel, Assos'ta bulunan M.Ö. 6. yüzyıla ait bir başka iskeletin de alın kemiğinde kafa delgi işleminin belirgin şekilde görüldüğünü kaydetti.

Ünlü Truva savaşlarının, cerrahi tarihi açısından çok önemli olduğuna işaret eden Prof. Dr. Uzel, Homeros'un İlyada Destanı'ndaki savaşta yaralananların tedavilerine ilişkin tariflerde büyük bir anatomik doğruluk bulunduğunu belirterek, bunun da "en eski cerrahi kayıtlar" niteliği taşıdığını söyledi.

ÜST DÜZEYDE CERRAHİ
Eski Yunan, Roma ve Geç Roma dönemlerinde Anadolu'da üst düzeyde cerrahi uygulandığının kesin olarak bilindiğini anlatan Prof. Dr. Uzel, antik çağın birçok ünlü hekim ve cerrahının Anadolu kökenli olduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Uzel, eski Romalıların anestezi konusunda başarılı olduklarını, damar bağlamayı bildiklerini belirterek, Zeugma'da bulunan çok ilginç bir "damar bağlama aleti"nin bunu ortaya koyduğunu ifade etti. Prof. Dr. Uzel, şunları kaydetti:

"Eski Romalılar, hem agrafla hem de iplikle yapılan cerrahi dikişleri biliyorlardı. Bandajla ilgili olarak eser yazacak düzeyde bilgi düzeyleri vardı. Birçok cerrahi aleti isimlendirmişlerdi.

Vücut dışındaki yaraların bakımını biliyorlardı, kemik yaralanmalarını tedavi ediyorlardı. Kemik kırıklarında bir süre sonra ortaya çıkan kırık parçalarını temizliyorlardı. Kol-bacak kesme işlemini biliyorlardı. Hatta daha sonra, kesilen bu organlar için protez hazırlamışlardı. Çıkıkların yerleştirilmesini büyük bir beceri ile gerçekleştiriyorlardı.

Ayrıca, karın cerrahisi ve bağırsaklarla ilgili işlemler yapıyorlardı. Fıtığtedavi edebiliyor, mesane taşlarını çıkarabiliyor, göz hastalıklardan kataraktı tedavi edebiliyorlardı. Dolaşım sistemi ile ilgili çalışmaları vardı. Bütün bunları, alet buluntuları ve hekimlerin çalışmalarından öğreniyoruz."

CERRAH MEZARLARI
Özellikle cerrah mezarlarından çıkarılan objelerin de Anadolu'dakicerrahinin üst düzeyde olduğunu kanıtladığını vurgulayan Prof. Dr. Uzel, şunları kaydetti:

"20. yüzyılın başında Kolophon'da (Değirmentepe) bulunan ve halenABD'de John Hopkins Tıp Fakültesi Tıp Tarihi Enstitüsü'nde saklanan cerrahi alet koleksiyonu ile 1905'de Efes'te Theodor Meyer-Steineg'in bularak Jena'ya götürdüğü koleksiyon, halen Mainz Roma Germen Müzesi'ndeki Efes Cerrahi aletleri ve birçok Türkiye müzesinde sergilenen aletler, Anadolu'nun antik çağda da cerrahi uygulamalarının üst düzeyde olduğunu gösterir."

Prof. Dr. Uzel, Efes'in cerrahi tarihi açısından büyük bir önemi bulunduğunu belirterek, antik dönemde burada her yıl cerrahi alet yarışmaları düzenlendiğini söyledi.
(aa)
374
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.