Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Annelerimiz seksileşiyor!

Annelerimiz seksileşiyor!

Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi'nden Dr. Gülseren Şendur Atabek, Türkiye'de yıllar içerisinde Anneler Günü reklam fotoğraflarındaki değişmeyi inceledi. Artık 'seksi' anne tasvirleri revaçta.

Tayfun Atay
Popüler Kültür


Bir 'Anneler Günü'nü daha geride bıraktık. Gazeteler ve televizyonlar, sokaklardaki bilbordlar Anneler Günü'nü hafta boyunca işledi. Bunun yanı sıra İstanbul ve Ankara'da düzenlenen fuarlar, Anneler Günü kutlamasını günübirlik etkinlik olmaktan çıkaran bir havanın yayılmasına da neden oldu.

Durum açık. Anneler Günü, bir kültürel etkinlik olmaktan giderek uzaklaşıyor ve iyiden iyiye ticari bir etkinlik haline geliyor. Bu ticarileşmenin, günümüz tüketim ekonomisinin ana hedef kitlesini oluşturan 'kadın'la ilişkili olduğuna kuşku yok.

Kadınlığın en önemli toplumsal kabuklarından biri annelik. Her zaman da toplumda algısı ve bu algıyı belirleyen dönüşümlerle bağlantılı olarak şekillendi.
Kadının toplumsal ve ekonomik süreçlerde değişen yeri de dolaylı olarak anneliğin toplum nezdinde temsil edilişini belirleyen nokta oldu. Hayatın içinde kadın 'ev'den çok 'iş'te görünürlük kazandıkça, 'ev kadını' anne tasvirleri de yerini 'çalışan anne' tasvirlerine bıraktı. Üstelik daha bakımlı ve 'seksi' çizgilerle!..

Yukarıdaki tespitler, Akdeniz Üniversitesi, İletişim Fakültesi öğretim görevlisi Dr Gülseren Şendur Atabek'in yüksek lisans tezine dayanıyor. Atabek bu değerli çalışmasında Türkiye'de 1955'ten 1997'ye kadar Anneler Günü'nde yayınlanan reklam fotoğraflarındaki değişimi incelemiş. Ortaya çıkan sonuç, anne tahayyülümüzdeki değişmeyi yansıtmanın ötesinde, bu tahayyülü biçimleyen kadın kimliğindeki değişimelere de ayna tutuyor. Başlangıçta daha çok 'önce anne, sonra kadın' olan tasvirlerin şimdilerde 'önce kadın, sonra anne' şeklinde bir dönüşüme uğradığı sonucu çıkıyor çalışmadan... Atabek'le Türkiye'de dünden bugüne Anneler Günü kutlamaları ve annelik tasvirindeki dönüşümleri konuştuk.

Türkiye'de Anneler Günü kutlamaları ne zaman başladı?
1955 yılında Türk Kadınlar Birliği'nin öncülüğünde başladı. Bu dönem, DP iktidarının Amerika ile sıcak ilişkiler kurmaya başladığı dönemdir. Anneler Günü de ilk kez Amerika'da kutlanmaya başlamış ve daha sonra da tüm dünyaya yayılmıştır. Dolayısıyla Batı'ya özgü olan bu ritüel, başlangıçta anne olarak kadının 'hiç olmazsa senede bir gün' rahat ettirilmesine, 'şımartılmasına' yönelik bir uygulama niteliği taşımaktadır.

O yıllarda Anneler Günü'nün kamuoyunda ve basındaki takdimi nasıldı?
Anneler Günü ile ilgili reklamlar basında 1965 yılından itibaren yayınlanmaya başlıyor. Bu döneme kadar gazetelerde sadece bu günün Türk Kadınlar Birliği tarafından kutlandığına dair haberler ve anneliğin 'kutsal ve fedakârlık isteyen' bir iş olduğu vurgulanıyor. Hürriyet Gazetesi 1963 yılından itibaren yılın annesini seçmeye başlıyor. Hürriyet Gazetesinin Anneler Günü için hazırlattığı ilüstrasyon da (inci küpeli ve kolyeli büst şeklinde kadın silüeti) bu tarihten itibaren pek çok reklamda yer alarak bir 'ikon' haline geliyor. Yılın annesi seçilen kadınlar genellikle yoksulluk içinde çocuklarını okula göndermeye çalışan ya da özürlü çocuklarını güç şartlar altında sırtında taşıyan anneler. Bir başka deyişle 'fedâkar anneler'. 1965 yılından sonra yayınlanan ilk reklam fotoğrafları genellikle anneye çiçek, kolonya, mendil, parfüm vb. alarak onun kalbini kazanmaya yönelik 'küçük' hediyeleri içeriyor. Anne küçük şeylerden mutlu olan kadındır! Anneler Günü'nün 1965'li yıllardan itibaren daha çok kabul görmesi, Türk toplumunda anneliğin kutsal kabul edilmesiyle ilişkili.

Reklam fotoğraflarında annelik tasviri yıllar içerisinde nasıl değişiyor?
Basında yer alan reklam fotoğraflarına bakıldığında annelik imgesi 1965'ten 1990'lı yıllara kadar büyük değişim geçirmiş. Başlangıçta anne imgesi modern giyimli, çocuklarına ve eşine zaman ayıran, hatta onlar için var olan fedâkar bir anne. 1980'li yıllara kadar olan anne imgesi biraz modern, biraz da muhafazakar görünüme sahip.1980'li yıllardan itibaren ise kadının çalışma yaşamına daha çok katılımıyla annelik imgesi de değişmeye başlıyor. Anneler Günü'nde anneye alınan hediyeler değişmeye başlıyor. Hem dışarıda çalışmak hem de evde çalışmak anneyi yormaya başlıyor. Bu nedenle de anneye daha çok küçük ev aletleri hediye edilerek annenin çocuklarına ve eşine daha çok zaman ayırması vurgulanıyor. Annenin genç ve güzel, bakımlı olması da bu reklamlara yansıyan diğer özellikler.

Başka etkenler de var mı bu değişimi körükleyen?
1980 sonrası değişimin en önemli nedeni Türkiye'de reklamcılık sektörünün gelişmeye başlaması. Anneler Günü reklamcılık sektöründe getirisi en fazla olan özel günlerden birisi. Ayrıca kadının kamusal alana açılımı (kendi parasını kazanması, özgürleşmesi, kendi tercihlerini belirtmesi), 1980 sonrası farklılaşmayı açıklar niteliktedir. Dolayısıyla 80 sonrası reklamlarda kadın ve kadın vücudunun bir meta olarak kullanılması söz konusu. Bu dönemde kadın hem dışarıda çalışacak hem çocuklarına ve eşine zaman ayıracak hem de eşine daha seksi görünecektir. Yine 1980 sonrası reklamlarında annelere alınması istenen hediyeler arasında araba, pahalı mücevherler bulunması da ilgi çekicidir. Çünkü küçük bir çocuğun bu hediyeleri annesine alması mümkün değil. Bu nedenle de reklamlarda üstü kapalı bir şekilde bu hediyeyi anneye babanın alması söylenmektedir.

1997'den bu yana annelik algısı ve tasvirinde değişme sürmekte mi?
Çok fark yok. Anne yine seksi olacak, eşine ve çocuğuna zaman ayırabilecek, hem de çalışacak. Ancak daha önceki dönemde anne, iş yaşamında erkeklere yardımcı mesleklerde gösterilirken (hemşire, öğretmen, banka memuru gibi), 1990'lı yıllardan sonra annenin meslek kategorisinde iş kadınlığı, erkeklerin üstünde bir mevkide olması da gündeme getirilmeye başlandı. Son dönemde anneye cep telefonu, bilgisayar hediye edilmesi söz konusu. Bu da kadının üst düzey yönetici olarak gösterilmesini pekiştiriyor.
Tayfun Atay
Popüler Kültür
528
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.