Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

Anadolu'nun ilk dili açığa çıkıyor

Anadolu'nun ilk dili açığa çıkıyor

Anadolu'nun yerli halkı olarak kabul edilen ve Hititlere ilham veren topluluk olan Hattilerin dili günışığına çıkıyor. Chicago Üniversitesi'nden Dr. Oğuz Soysal, uzun çalışmalardan sonra Hattice'nin sözlüğünü yazmayı başardı.

ABD'nin Chicago Üniversitesi'nde görev yapan Türk bilim adamı Dr. Oğuz Soysal, uzun yıllar süren çalışmalarından sonra Anadolu'nun bilinen en eski dili olan Hattice'nin sözlüğünü yazmayı başardı. Chicago Üniversitesi'ne bağlı Oriental Institute'te 9 yıldır görev yapan Soysal'ın yoğun gayretler sonucu ortaya çıkardığı çalışması, ölü bir dilin ilk kez fonoloji, gramer ve sözlük denemesinin aynı anda yapılması açısından önem taşıyor.

Soysal, Hattilerin Anadolu'nun yazılı vesikalarda belgelenen en eski kültür ve halkı olduğunu belirterek, daha sonra Hititlerin egemenliği altında bir azınlık olarak yaşamak zorunda kalan Hattilerden günümüze kalan tek bir yazılı belge bulunmadığını söyledi. Ancak Hititler Hattice'yi kutsal bir dil olarak tapınaklarda dua için kullandıklarından, Boğazköy ve Ortaköy Hitit arşivlerinde çivi yazısıyla yazılmış kil tabletlerde Hatti dilinden bu tür pasajlar bulunduğunu ifade eden Soysal, sayısı ancak 500 kadar olan bu tür metinlerin Hattice hakkındaki tek kaynak olduğunu belirtti.

Hiçbir dil grubuna ait olmayan dil
Soysal, bu nedenlerden ötürü bilimsel çalışmasına uzun zaman ve emek harcadığını söyleyerek, 7 yıllık yoğun bir çalışma sonucu hazırladığı kitabın, Hattice hakkındaki tüm bibliyografyayı topladığını ve Hitit tabletlerinde belgelenen Hatti dili ile ilgili tüm bilgileri bir araya getirdiğini kaydetti. Hattice'nin ne Hititçe gibi bir Hint-Avrupa, ne de başka bir dil grubuna ait olduğunun uzun süreden beri bilindiğini ifade eden Soysal, Anadolu'nun bilinen en eski dili Hattice'yi Asya kökenli izole bir dil olarak tanımladıklarını ve yapısı bakımından bugünkü Kafkas dilleriyle karşılaştırdıklarını anlattı.

Soysal'ın Hollanda'da Almanca olarak yayınladığı "Hitit Yazı Geleneğinde Hattice Kelime Hazinesi" adlı bilimsel eser 1050 sayfadan oluşuyor. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Hititoloji Kürsüsü'nden 1982 yılında mezun olan Soysal, Almanya'da doktora yaptıktan sonra 1994'te New York Üniversitesi'nde misafir profesör olarak Hititçe dersleri verdi. Chicago Üniversitesi'nde 1995'ten bu yana görev yapan Dr. Oğuz Soysal, şu aralar Hitit Dili Sözlüğü projesi üzerinde çalışıyor.

Hititlere ilham veren topluluk
Yaklaşık MÖ 2500-1700 yılları arasında Anadolu'da büyük bir uygarlık oluşturmuş Hattiler hakkında bilgi oldukça sınırlı. Hattiler Anadolu'nun yerli halkı olarak kabul ediliyor, ancak Hattilerin göçlerle geldiklerini, hatta Kafkas kökenli olduklarını savunan bilim adamları da bulunuyor. Yapılan araştırmalar, Hititlerin uygarlık, inanç ve mitoloji bakımından Hattilerden çok etkilendiklerini ortaya koyuyor.

Hititlerin kendilerini başka isimle anmalarına rağmen, ülkelerine "Hatti ülkesi" demeleri ve din ile ilgili tabletlerde rahibin Hatti dilinde konuştuğunu belirtmeleri bu etkiyi gösteriyor. Ayrıca özel isimlerin birçoğu da Hatti dilinden geliyor.

Hatti uygarlığına ait en önemli eserler Alacahöyük'te bulundu. 1935'te Atatürk'ün himayesinde başlayan kazılarda bugün Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen güneş kursları, heykelcikler, altın kupalar ve birçok eser bulundu. Yapılan kazılarda ölülerin "hocker" pozisyonunda (ana rahminde olduğu gibi cenin vaziyetinde) bulunması, toprak ve yeniden dirilme kültlerinin varlığını, dolayısıyla da ana tanrıça kültünün varlığını gösteriyor.

Hititlerin asimilasyonuna uğradılar
Bir başka buluntu yeri olan Tokat'taki Horoztepe'de de ana tanrıçaya ait putlar ve tören zilleri ortaya çıkarıldı. Ancak buluntuların büyük bölümü yurtdışına kaçırıldı. Hattilere ait süsleme ve bezeme şekillerinin Anadolu'nun birçok yerinde görülmesi bu uygarlığın ne kadar yayılmış olduğunu ve önemini gösteriyor.

Hatti halkı, hayvan biçimli tanrıların kültünü geliştirmiş, özellikle de boğa en önemli simge olmuş. Boğa ile gök ve güneş kurslarının birlikteliği boğa ve gök ilişkisini düşündürüyor. Buna göre boğa en büyük gök tanrıyı temsil ediyor. Hattilerin Hititlerin asimilasyonuna uğradığı ve Hatti uygarlığının Hitit uygarlığı içinde yaşamaya devam ettiği görülüyor.
442
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.