Mahmure

Magazin

Magazin Gündemi

ABD tarih yağmasına göz yumuyor

ABD tarih yağmasına göz yumuyor

Irak savaşının başında ABD'li arkeologların Pentagon'a Irak'ta korunması gereken arkeolojik ve ören yerlerin listesi verdiği ancak uyarıların dikkate alınmadığı ortaya çıktı.

ABD'deki Chicago Üniversitesi'nde görevli Türk arkeolog Doçent Dr. Oğuz Soysal, Bağdat müzesinden yağmalanan paha biçilmez tarihi eserlerin bir daha bulunamamasından endişe edildiğini söyledi. Arkeoloji alanında söz sahibi kuruluşlardan Chicago Üniversitesi Eski Ön Asya Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Doçent Dr. Soysal, ''Amerikan yetkililerinin, arkeolog ve tarihçilerin Bağdat'ın sanat eserlerinin korunması yönündeki uyarılarını dinlemediklerini'' belirterek ''müzedeki yağma ve tahribin ardından kaybın ölçülemeyecek kadar büyük olduğunu'' kaydetti. Soysal, ''Irak savaşının başında Chicago Üniversitesi'nden bir grup arkeologun Pentagon yetkilileriyle birkaç kez görüşerek, özellikle Bağdat Müzesi'yle birlikte Irak'ın diğer korunması gereken arkeolojik ve ören yerlerinin listesini verdiklerini, ancak uyarıların dikkate alınmadığını söyledi.

KAHİRE MÜZESİ KADAR ÖNEMLİ
Bağdat Müzesi'nin en az Kahire Müzesi kadar değerli eserlere sahip olduğunu belirten Soysal, ''bunun Amerikan askerlerinin Kahire Müzesi'nin 50 metre önünde durup, gözlerinin önünde yağmacıların Tutankamun'un mezarını ya da mumyaları götürmeleri gibi bir durum olduğunu'' ifade etti. Soysal, yağmacıların, MÖ 8 binden itibaren en eski uygarlıkların beşiği olan Mezopotamya'nın en önemli eserlerinin bulunduğu Bağdat Müzesi'nden ünlü taş üzerine kazınmış Hammurabi Kanunları'nı dahi yağmaladıklarını belirterek, bunun arkeoloji dünyası ve kültürel eserlerin korunması açısından büyük kayıp olduğunu söyledi.

ESERLERİ SATMAK ZOR
"Ancak bu eserlerin neredeyse tamamının envanterlere geçirilmiş kayıtlı eserler olduğunu'' vurgulayan Soysal, Amerikan medyasının bir bölümünün iddia ettiği gibi bu eserleri Avrupa'da ya da ABD'de satmanın pek mümkün olmadığını kaydetti. Soysal, Batı ülkelerinde antik bir eseri satmak için öncelikle bir uzmanın, eserin gerçek olup olmadığını onaylaması gerektiğini belirterek, bu nedenle tüm dünyaca bilinen bu tarihi eserleri satmanın kolay olmadığını belirtti. Türk arkeolog ayrıca, Bağdat Müzesi'ni profesyonelce ve bilinçli bir biçimde yağmalayanların yanı sıra, bir grup vandalın da tarihi eserleri tahrip etmek için uğraş verdiklerini, özellikle bazı heykellerin kafalarının gövdelerinden kopartılmasının dikkat çekici olduğunu vurguladı.

İskenderiye talanına benziyor
Soysal, müzedeki eserlerin büyük bölümünün Batılı ve özellikle Alman arkeologlarca yakından tanındığını belirtirken, Saddam Hüseyin'in buradaki bazı eserleri süsleme amacıyla saraylarına taşıttığı yolunda iddialar bulunduğunu, ancak Bağdat Müzesi'nin 13 yıldan bu yana halka kapalı olması nedeniyle bu iddiaların doğruluk payının bilinmediğini kaydetti. Bağdat Müzesi'nin yağmalanmasını 2 bin yıl önce Mısır'da Büyük İskender tarafından kurulan kütüphanenin tahribine benzeten Amerikan arkeoloji çevreleri, Irak'ın tarihi mirasının gereğince korunmamasından ABD ordusunu sorumlu tutuyor. 1954 Lahey Sözleşmesi ve diğer uluslararası anlaşmalar gereği, işgal edilen ülkenin tarihi ve kültürel mirasının işgal eden ülke tarafından korunması gerektiğine işaret eden arkeoloji çevreleri, ABD'nin gelecekte bu ihmalinden dolayı suçlanabileceğini kaydediyorlar. Irak, Lahey Sözleşmesi'ni onaylamış, ABD ve İngiltere onaylamamıştı.

UYGARLIĞIN BEŞİĞİ MEZOPOTAMYA
Irak topraklarını içine alan Mezopotamya, özellikle MÖ 8 binden itibaren, günümüz sisteminin temel taşlarının atıldığı belli başlı yerlerden biri haline gelmişti. Kentlerin, devlet sisteminin, bürokrasinin, imparatorlukların ortaya çıktığı bu topraklarda daha sonra Helenistik kültürün düşünsel yapısını oluşturan kurumsal olgular doğdu. Batı İran, Güneydoğu Anadolu, Doğu Anadolu'nun bir kısmı, Suriye, Doğu Akdeniz, Filistin ve Lübnan'ı kapsayan ve Büyük Mezopotamya olarak adlandırılan bu bölge, hem insanlığın ortak kültür mirasını taşımasından hem de belirgin özelliklerinden dolayı öne çıkıyor. Bu çekirdek bölgede, Irak özellikle ilk kentlerin ve devlet örgütünün ilk biçiminin ortaya çıktığı yer olarak ayrı bir önem taşıyor. Bölgede kuruluş tarihi oldukça eski olan Bağdat Müzesi, Mezopotamya uygarlığının görkemini sergilemek amacıyla yapılmıştı. O dönemde İngilizlerin yardımıyla çok hızlı gelişmiş bir prestij müzesi olan Bağdat Müzesi, tüm Mezopotamya kültürlerinin, Asur'un, Babil'in, Sümer'in en önemli eserlerinin yer aldığı en zengin müzelerin başında gelmekteydi.

Paha biçilmez el yazmaları yandı
Yangın sonucunda tahrip olan Bağdat'taki Milli Kütüphane'nin yazmalar bölümünde, aralarında Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait eserler ile Kuran tefsirlerinin de bulunduğu 6 bine yakın el yazması kitap bulunuyordu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Mustafa Kafalı, Bağdat'ta yanan ve yağmalanan kütüphanelerde, Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait pek çok el yazması bulunduğunu söyledi. Prof.Dr. Kafalı, "Bağdat'taki Milli Kütüphane'de Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait yüzlerce yazma eser vardı. Çünkü Bağdat, Osmanlı döneminin önemli merkezlerinden birisiydi. Bu önemli eserlerin yağmalanması sadece Iraklılar'ın değil bütün insanlığın kaybı sayılır dedi.

ZENGİN KÜTÜPHANENİN ÖNEMLİ ESERLERİ
Fuzuli'nin ünlü eseri ''Leyla Vü Mecnun''un yanı sıra Abdulkadir Geylani'nin tasavvufa ilişkin altın tezhipli ve minyatürlü el yazması kitaplarının da bulunduğu kütüphanede, Hanefi mezhebinin kurucusu İmam-ı Azam'ın Kuran tefsirleri ile çeşitli dönemlere ait el yazması Kuranlar, tefsir ve fıkıh kitapları da yer alıyordu. Kütüphane'de ayrıca Asuriler'e ait el yazması İnciller ile Süryanidilinde pek çok elyazması eser de bulunuyordu.
(AA)
440
dahafazlası
YORUMLAR
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.